RSS

TÁ TÚ ANSEO Tuairimí Díospóireacht

Díospóireacht

Colún: An Ghaeilge agus Uachtaránacht Chomhairle an Aontais Eorpaigh

Céad Míle Fáilte go hÉireann

Níl sé éasca Uachtaránacht Chomhairle an Aontais Eorpaigh a bhaint amach. Caithfimid a bheith neamhchlaonta agus tuiscint a léiriú dár gcuid comhpháirtithe san Eoraip. Caithfimid a chinntiú go bhfuil na spriocanna don téarma seo bainte amach againn. Ba chóir dúinn a bheith ag smaoineamh ar an gComhairle ina hiomláine.  Mura ndéanfaimid é seo caillfimid an t-iontaobhas atá ag ár gcomharsana ionainn agus ní maith an rud é sin don tír. Mar sin féin, is Éireannaigh muid chomh maith le hEorpaigh. Tá rathúlacht na huachtaránachta ag brath ar Éirinn ag déanamh an rud is fearr a dhéanann sí, sin an tÉireannachas a léiriú. Tugann ócáid chomh mór seo an deis dúinn gach a bhfuil go maith agus uathúil sa tír a chur os comhair an tsaoil mhóir. Tá cáil na fáilte agus na féile orainn ar fud an domhain mhóir agus Céad Míle Fáilte luaite linn le fada an lá ach an féidir níos mó béime a leagan ar ár dteanga agus muid inár n-óstaigh faoi láthair?

Tar éis dom a bheith ag an ‘Citizen Dialogue’ i Halla na Cathrach, Baile Átha Cliath, agus ag ‘Ireland 40 years on’ in Óstán Caisleán Cnucha, mar Gaeilgeoir nílim róchinnte. Imeachtaí Eorpacha iad seo ar nós na gceann eile ar fad i rith thréimhse na huachtaránachta. Tá 23 teanga oifigiúla san Eoraip, agus mar óstaigh caithfimid a bheith inár n-ionadaí don Eoraip ar fad agus ní hamháin dúinn féin. An Aoine seo caite i gCaisleán Cnucha, bhí toscairí in ann Fraincis, Spáinnis agus Gearmáinis a labhairt agus ba é an Béarla príomhtheanga an lucht freastail. Bhí aistriúchán comhuaineach á dhéanamh i mBéarla, Fraincis, Spáinnis agus Gearmáinis. Bhí mé in ann doiciméid, comharthaí agus dáileáin Bhéarla a léamh. Bhí clár an lae le fáil i dteangacha eile chomh maith. Ní fhaca mé an Ghaeilge in aon áit. Cheap mé go raibh sé seo suimiúil mar dá mbeadh eachtrannach ag breathnú ar shuíomh oifigiúil na huachtaránachta, bheadh sé den tuiscint go bhfuil an Ghaeilge ar comhchéim leis an mBéarla in Éirinn.

Tá leagan iomlán de eu2013.ie le fáil i nGaeilge, i bhFraincis agus i nGearmáinis. Ar an suíomh faoi ‘I dtaobh na hÉireann’ tá mír ann mar gheall ar an nGaeilge. Déanann sé tagairt do stair na teanga, don chaoi ar tháinig meath uirthi agus na hiarrachtaí a rinne an rialtas an teanga a chaomhnú agus a fhorbairt. Deirtear ar an suíomh go bhfuil leibhéal éigin Gaeilge ag 40% den tír agus déanann sé tagairt don Straitéis Fiche Bliain atá ag an rialtas. Rud maith faoin mír seo ná bhfuil foclóir air a bheadh áisiúil don chuairteoir, mar shampla slán, céad míle fáilte, and sláinte. Mínítear focail a d’fhéadfaí a chloisteáil in Éirinn: seanad, oireachtas, gardaí srl.  Is maith ann iad na hiarrachtaí seo ar an suíomh ach feictear dom nach bhfuil na hiarrachtaí céanna ar bun ar an talamh.

Go dtí seo i mo thaithí féin, tá níos mó Gaeilge cloiste agam ó chuairteoirí ná mar atá agam ó Éireannaigh. Thosaigh Uachtarán Choimisiún na hEorpa, José Manuel Borroso, agus Luca Jahier, Uachtarán Ghrúpa 3 den EESC, roinnt aithisc le Gaeilge. Is léir go n-aithníonn daoine eile ár saintréithe agus go bhfuil meas acu orthu. Is é seans dúinn é seo ár n-íomhá a neartú agus a chur chun cinn. Tá teanga na Gaeilge mar chuid den íomhá sin. Bíonn tíortha eile san Eoraip bródúil as a gcuid teangacha féin agus taispeánann siad a saintréithe. Ba chóir dúinn an rud céanna a dhéanamh.

Níl mé ag súil go mbeadh an uachtaránacht trí mheán na Gaeilge. Tá an uachtaránacht seo faoi phobal na hEorpa agus is é an Béarla an teanga iasachta is coitianta atá ar bhéal na ndaoine.  Creidim go bhfuilimid in ann gach duine a thógáil san áireamh agus ár teanga féin a chur chun cinn ag an am céanna. Mar shampla rinne Bord Bia urraíocht ar an mbia an Aoine seo caite i gCaisleán Cnucha agus ní raibh ar aon duine ag insint dár gcuairteoirí cé chomh maith is atá ár gcuid bia, bhí siad in ann é a bhlaiseadh. Is iomaí imeacht a bheidh ar siúl i rith na huachtaránachta. Ina measc beidh Stair na gCeilteach i nGaillimh a thabharfaidh ardán d’ealaíona na nGaeltachtaí agus Guthanna na nOileán i gCorcaigh a dhíreoidh ar amhránaíocht thraidisiúnta na nGaeltachtaí. Tá na himeachtaí seo taobh amuigh Baile Átha Cliath, an áit ina bhfuil formhór na gcruinnithe á reáchtáil ach b’fhiú dúinn níos mó dár gcultúr agus dár n-oidhreacht a léiriú. Ba chóir dúinn an deis a thabhairt dár gcomhghleacaithe ón Eoraip ár gcultúr agus stair a bhlaiseadh in ionad cloisteáil faoi.

Is deis iontach dúinn é seo nach mbeidh arís againn go ceann ceithre bliana déag eile.  Ba chóir dúinn é a úsáid i gceart chun go mbainfimid ar fad taitneamh agus tairbhe as. Is féidir linn.

Clodagh Garry, YMIP.

Féach http://www.europeanmovement.ie/ymip/

I gceann cúig bliana, ní bheidh againn ach fóin chliste

I bhfabhar:   
Táimse den tuairim nach mbeidh againn ach fóin chliste i gceann cúpla bliain. Faoi láthair, tá na fóin seo ag éirí níos saoire agus níos coiteanta an t-am ar fad. Go deimhin, is minic a bhíonn siad saor in aisce le conradh fadtéarmach. Mar sin, cén fáth go n-íocfadh aon duine as fón simplí a bheadh níos costasaí?

Mura dtuigeann tú go díreach an tóir iontach atá ar theicneolaíocht nua-aimseartha den saghas seo, ní gá ach na nuachtáin a léamh. Mar shampla, le déanaí díoladh an aip ‘Instagram’ ar $1 billiún agus bhí 10 milliún úsáideoir nua aige beagnach láithreach bonn ina dhiaidh. Léiríonn sé seo an t-éileamh atá ar fhóin chliste agus a leithéid. Deirtear go mbeidh margadh níos mó ann do na fóin chliste ná mar atá ann do ríomhairí go luath agus caithfidh mé a rá go n-aontaím leis seo.

Ní gá ach smaoineamh siar ar na hathruithe móra teicneolaíochta a tharla le deich mbliana anuas. Is féidir linn ár bhfóin a úsáid chun scimeáil ar an idirlíon, chun éisteacht le ceol agus chun grianghraif a ghlacadh. Fiú mura bhfuil fón cliste ag duine, is beag seans nach bhfuil gnéithe eile ar fáil ar an ngnáthfhón. Go deimhin, níor bunaíodh ‘Instagram’ ach dhá bhliain ó shin agus taispeánann sé seo cé chomh tapa is a athraíonn an teicneolaíocht sa lá atá inniu ann. An cheist is mó ná an mbeidh na siopaí fós sásta fóin shimplí a dhíol i gceann bliana nó dhó? Nílim róchinnte go mbeidh margadh ann dóibh amach anseo.

Áine Keegan
Baile Átha Cliath
MA: Scríobh agus Cumarsáid na Gaeilge


Gan cheist, ba bhliain fhuaimintiúil do mhargadh na bhfón cliste í 2011.  Táimid ar fad inár bhfinnéithe ar bhumaile na ngléasanna boise, soghluaiste, tapa Android, agus na ngléasanna daora, leictreonacha, cumarsáide, ilfheidhmeacha céanna sin ag teacht i dtír ar dhomhan na teicneolaíochta.

Rinneadh athchóiriú mór ar an bhfón cliste anuraidh agus d’éirigh sé níos éasca é a aimsiú agus a úsáid. Tá an chuma ar an scéal go bhfuil sainghléas ann do gach aon neach anois, beag beann ar ár n-ioncam nó stíl mhaireachtála.

Tá na réadtiomnóirí an-dóchasach faoi thodhchaí an mhargaidh agus go dtiocfaidh athrú eile chun feabhais ar na háiseanna seo. Níl siad ag déanamh moille ar a mbealach, leis na sonraíochtaí á bhfeabhsú acu arís is arís eile.  Cheana féin, tá sé níos pléisiúrtha ná riamh na gutháin soghluaiste a úsáid chun brabhsáil ar an idirlíon de bharr go bhfuil an tseirbhís iontach tapaigh le torthaí níos fearr, le comhéadain ghrafacha den scoth agus le scáileáin ar ardchaighdeán.

Is deacair a rá cén tóir a bheidh ar na fóin chliste sa todhchaí nuair a bheidh siad an-ghar d’inniúlacht an ríomhaire a mheaitseáil. Gan amhras ar bith, tá na fóin ar fad le bheith athghléasta leis an gcéad ghlúin eile de ghléasanna agus d’aipeanna. Tá deis mhaith ann fós an chruthaitheacht agus an talann go léir  a bhaineann leis an tionscal seo a chur in iúl agus tá Éire lárnach sna cúrsaí seo ar fad.

Cristíona Ní Shé
Ciarraí
MA: Scríobh agus Cumarsáid na Gaeilge



Níl srian ag baint le na teicneolaíochta. Bíonn forbairt á déanamh ar an teicneolaíocht go síoraí agus níl nasc a thuilleadh idir an teicneolaíocht agus an saol proifisiúnta amháin. Tá nasc láidir ann anois idir an teicneolaíocht agus saol laethúil an ghnáthdhuine. Is iad na fóin chliste an claonadh nua atá ag muintir an domhain faoi láthair. Is ríomhaire beag póca atá i gceist leis an bhfón cliste. Bíonn ceamairí, an t-idirlíon, cluichí agus ríomhphoist ar fáil ar an ngléas teileafóin seo.

Aireagán réabhlóideach a bhí san idirlíon nuair a tháinig sé ar an bhfód. D’athraigh sé an saol do chách. Tá an t-idirlíon fós ag fás agus is áis é anois a mbaineann gach duine agus gach rud úsáid as, na meáin shóisialta ach go háirithe. Bíonn daoine ag iarraidh gach gné den saol laethúil a roinnt lena chéile agus is iad na fóin chliste an tslí is tapúla chun an scéal a scaipeadh. Is ar éigin nach mbíonn siad i seilbh dhaoine chuile nóiméad den lá.

Is é Instagram teideal na haipe is cáiliúla i measc lucht na teicneolaíochta faoi láthair. Bíonn gach duine ag iarriadh griangraif a chur in airde ar shuíomhanna na meán sóisialta agus tá an prionsabal bunaithe ar scéal a scaipeadh ar an toirt - an béile deas a bhí díreach curtha os do chomhair amach, an gúna nua atá á chaitheamh agat nó fiú íomhá dhraíochtúil atá díreach feicthe agat.

Baineann fás agus forbairt leis an teicneolaíocht i gcónaí agus níl aon leigheas an an ngnáthdhuine air sin. I gceann cúig bliana, beidh fón cliste ag gach duine cinnte - nó b’fhéidir uasghrádú air!

Niamh Ní Chadhla
Baile Átha Cliath
MA: Scríobh agus Cumarsáid na Gaeilge


I gcoinne:

Má tá aon fhírinne sa ráiteas seo bheadh fonn orm dul i bhfad ón tír seo chuig áit éigin nach bhfuil greim chomh daingean ag an idirlíon ar shaol na ndaoine. Tá mé tinn tuirseach de na fóin chliste seo. Tá ríomhairí go leor ann. Is ionann fás an fhóin chliste seo agus tuilleadh daoine ag roinnt achan uile tuairim a thagann chucu leis an domhan mór. Tuairimí, eolas faoi cad atá léite acu agus eolas fúthu féin gur chuma linn ar fad faoi.

Bhí am ann go raibh comhrá, ársú scéaltaí agus craic i réim i measc mhuintir na hÉireann. Ach tá faitíos orm go mbeidh scileanna bunúsacha cumarsáide ligthe i ndearmad le teacht chun cinn an fhóin chliste. Seans gur féidir smaoineadh ar chara de do chuid féin a bhíonn go mór ag brath ar an fhón cliste, duine a bhíonn i gcónaí ag cinntiú nach bhfuil téacs, tweet nó teachtaireacht Facebook i ndiaidh tagtha isteach. Is beag is fiú leis an chomhrá nuair atá a leithéid de neamhaird déanta de. Léirigh an fón cliste a cheann dána arís i seisiún ceoil ar na mallaibh nuair a bhí briseadh idir na poirt agus achan ceoltóir gnóthach i ndomhan mór na bhfón beag s’acu féin.

In áit a bheith sásta leis an áit ina bhfuilimid, tá claonadh láidir ann anois logáil isteach ar Facebook nó Twitter le feiceáil cad atá ar siúl ag daoine eile. Tuigim an tarraingt. Is maith a bheith eolach ar chúrsaí, tá muid uilig fiosrach, agus is maith linn dea-íomhá a chothú dínn féin. Drochnósanna atá iontu, áfach. Drochnósanna a chuireann an fón cliste chun tosaigh!

Méabh Ní Thuathaláin
Béal Feirste
MA: Scríobh agus Cumarsáid na Gaeilge

Ba cheart go rachadh daoine áirithe chun príosúin mar gheall ar Bhinse Mahon

I bhfabhar:        

Táim go hiomlán i bhfabhar an rúin seo. Le déanaí tá an t-uafás i ndiaidh a bheith scríofa maidir le Binse Mahon agus tá leithéidí Bertie Ahern, Pádraig Flynn agus Liam Lawlor tar éis náire a tharraingt orthu féin agus ar Fhianna Fáil i gcoitinne. Chosain an tuairisc seo thart ar 300 milliún euro agus fós féin ní bheidh ar na fir thuas seal a chaitheamh i bpríosún. Níor chreid na breithimh an fhianaise a thug Bertie agus cé nár cúisíodh é, thuigeadar gur inis sé bréaga. Chailleamar uilig ár misneach i mBertie i 2008 nuair a thug sé fianaise sular éirigh sé as post an Taoisigh, ach tá Binse Mahon i ndiaidh a ainm a scriosadh go hiomlán. Sheas sé anuas mar bhall d’Fhianna Fáil le déanaí sular thug an páirtí féin bata is bóthar dó.

Is próiséas fada atá i gceist leis seo agus i ndáiríre bheadh gá le cás cúirte eile a thógáil i gcoinne na ndaoine a fuarthas ciontach i dTuarascáil Mahon chun iad a chur i bpríosún, óir nach féidir fianaise ó bhinse fiosraithe a usáid i gcás cúirte eile. N’fheadair cén fáth ach is léir go bhfuil sé seo ann chun leithéidí Ahern a chosaint. Tá pinsean ollmhór á ghlacadh acu uilig agus i ndáiríre is é an t-aon phionós a gearradh orthu go dtí seo ná go bhfuil cibé stádas a raibh acu imithe anois. Sílim go bhfuil siad i ndiaidh ceap magaidh a dhéanamh den tír agus is muidne na hamadáin atá tar éis íoc as an mbinse chun caimiléireacht leithéidí  Flynn agus Lawlor (nach maireann) a chruthú. Cé go raibh a fhios ag an domhan agus a mháthair go raibh caimiléireacht agus bréaga i gceist roimh Bhinse Mahon, tá píonós ceart tuillte ag leithéidí Ahern agus Flynn. Ba chóir go mbainfeadh na pinsin uathu agus go gcuirfí i bpríosún iad mar gheall ar an tseafóid a chruthaíodar.

Marc Ó Fearáin
Baile Átha Cliath
MA: Scríobh agus Cumarsáid na Gaeilge

 


Cuireadh daoine chun príosúin as a bheith ciontach i gcoireanna níos lú ná mar atá curtha faoi bhráid na gcaimiléirí a ainmníodh i dTuarascáil Mahon. Is follasach ón mhéid atá tagtha chun solais sa tuarascáil go bhfuil mian na sainte fréamhaithe go doimhin i measc pholaiteoirí na tíre seo. Ó aimsir Charlie Haughey ar aghaidh, ba léir go raibh polaiteoirí cama ag gníomhú i rialtas na hÉireann.

Ba cheart go gcuirfí an dlí ar na daoine áirithe seo a fuarthas ciontach. Is fiú eisimléir a dhéanamh de na daoine seo ionas go gcuirfí deireadh leis na drochchleachtais pholaitíochta. Dá gciontófaí gnáthdhuine, ní bheadh aon cheist ann ach go rachadh an duine áirithe sin chun príosúin. Tá na polaiteoirí seo á gcosaint ar chúis éigin agus is beag an baol go gcuirfear an dlí orthu. Deir Éamon Ó Cuiv, iar-leascheannaire de chuid Fhianna Fáil, nach dtuigeann sé féin cén fáth nach raibh an dlí á chur ar na daoine seo nuair a bhí sé soiléir go raibh caimiléireacht ar bun acu.

Is ábhar iontais é nach ngearrfar pinsin óllmhóra na bpolaiteoirí áirithe seo go fóill. Cé nach bhfuil an rialtas sásta dul sa tóir ar Bhertie Ahern agus a chomhghleacaithe, tá siad ag bagairt an dlí ar dhaoine nár íoc an muirear teaghlaigh. Níl aon chiall ag baint leis seo. Tuigtear go bhfuil sábháil airgid ar cheann de na príomhspriocanna ar chlár oibre an rialtais. Tapaigh an deis seo, a Enda - tóg an t-airgead ó phocaí troma na bpolaiteoirí cama in áit pócaí folmha ghnáthdhaoine na tíre seo.  

Méabh Ní Thuathaláin
Béal Feirste
MA: Scríobh agus Cumarsáid na Gaeilge



Tá muid róbhog ar choireacht an bhóna bháin sa tír seo. Níor cuireadh éinne i bpríosún i ndhiaidh an thobhchliseadh bainc. Chruthaigh amhantraithe airgeadais géarchéim geilleagair sa tír seo gan phionós. Tá na daoine ag cailleadh muinín sa chóras polaitaíochta agus ba mhaith leo gníomhaíocht a fheiceáil.

I measc na n-amhantraithe, bhí amhantraithe talún agus forbróirí réadmhaoine. Chruthaigh siad boilgeog réadmhaoine le chéile le cabhair ó pholaiteoirí agus ó chomhairleoirí. Ní gnáthpholaiteoirí atá i gceist anseo ach an tIar-Thaoiseach, Bertie Ahern, agus Feisire de Pharlaimint na hEorpa, Pádraig Flynn, i measc daoine eile ó ghach pairtí polaitíochta.

Ardaíodh praghsanna tí mar gheall ar an mboilgeog bhréagach seo. Chaitheadh gnáthdhaoine iasachtaí ollmhóra a fháil chun díon a chur os cionn a gcinn agus bhí na bainc lán-sásta an t-airgead seo a thabhairt dóibh. Fuair bainc Éireannacha iasachtaí ollmhóra ó bhainc Eorpacha chun an airgid seo a thabhairt amach agus lean an córas mar sin go dtí gur thit an tóin as. Tá a fhios againn go léir cad a tharla ansin nuair a tháinig an CAI/AE isteach le cinntiú nach scaipfí an ghéarchéim seo ar fud na hEorpa.

Bhí na polaiteoirí, a ainmníodh sa tuairisc Bhinse Mahon, éillitheach. Ghlac siad le híocaíochtaí mídhleathacha agus chruthaigh siad an-damáiste tríd a gcleachtais éillitheacha. Ba cheart go rachadh siad go príosún chun misneach sa chóras polaitíochta a chothú i measc mhuintir na hÉireann an athuair.

Pádraig Stewart
Baile Átha Cliath
Dioplóma Iarchéime: Scríobh agus Cumarsáid na Gaeilge


I gcoinne:

Fuarthas amach mar gheall ar Bhinse Mahon go raibh cuid mhaith d’iar-rialtas na hÉireann gafa le caimileiréireacht, an tIar-Thaoiseach Bertie Ahern ina measc. Is léir gur inis siad bréaga maidir le hairgead a bhí i gcuntais éagsúla agus gur ghlac cuid acu le breabanna. Chuir Bertie agus a chairde fabhair dallamullóg ar mhuintir na hÉireann - ghoid siad ón tír agus chothaigh siad an cúlú eacnamaíochta atá faoi lán seoil anois. Tá siad ciontach i gcionta agus tá dóthain fianaise sa tuairisc seo chun cás cúirte a chruthú ina gcoinne ach, faoraor, ní féidir í a úsáid. Beidh ar an Stiúrthóir Ionchúiseamh Poiblí cás úr a thógáil agus iniúchadh nua a dhéanamh é féin.

Tá breis is €300 milliún caite ar Bhinse Mahon agus is leor sin. Ní feidir a shéanadh go bhfuil seal sa phríosún tuillte ag Bertie agus a chomhghleacaithe ach tá ospidéal páistí le tógáil, tá fiacha le híoc agus forbairt eacnamaíochta le cothú againn. Ní fiú breis airgid a chaitheamh ar na polaiteoirí seo. Ina ainneoin sin, caithfear píonós a chur orthu. Ainmníodh agus náiríodh Bertie agus an chuid eile sa Bhinse agus léiríodh gur pholaiteoirí, fir ghnó agus daoine cama iad. Ní hamháin nach meánn a n-ainmneacha  brobh féir in Éirinn anois ach is eolas poiblí thar lear é nach maith an rud é gnó ar bith nó fiú teagmháil a dhéanamh leo. Cuireadh ó Fhianna Fáil iad ach caithfear na pinsin a bhaint uathu chomh maith. Níl loighic ag baint le hairgead a shábháil trí chás cúirte a sheachaint ach na milliúin á gcaitheamh ag tabhairt trí nó ceithre phinsean an duine do na fir chama seo.

Niamh Ní Chadhla
Baile Átha Cliath
MA: Scríobh agus Cumarsáid na Gaeilge

Níor cheart d’Éirinn a cuid acmhainní nádúrtha ar fad a dhíol

I bhfabhar:

Chuirfeadh an rialtas poist i mbaol agus chaillfeadh siad airgead go fad-téarmach dá ndíolfadh siad na hacmhainní nádúrtha ar fad atá againn in Éirinn. Rinne de Valera iarracht geilleagar dúchasach a chruthú sna 1930í ach theip ar na hiarrachtaí sin ar bhealach mar bhí acmhainní ó thíortha eile ag teastáil ón ngeilleagar inbhuanaithe. Tá sé i bhfad níos éasca acmhainní a iompórtáil sa lá atá inniu ann, ach tá acmhainní nádúrtha dár gcuid féin fós againn in Éirinn agus ba cheart dúinn iad seo a choimeád. Ba cheart an t-airgead a thuilltear astu a choimeád in Éirinn chomh maith.

 Is oileán í Éire agus ar feadh na mblianta ba thionscal mór í an iascaireacht ach tá cúrsaí athraithe le cúpla bliain anuas ó rinne an rialtas conradh iascaireachta leis an AE. Tá an tionscal sin ag fáil bháis anois agus báid ón Spáinn agus ón bhFrainc ag dul ó neart go neart sna farraigí timpeall chósta na hÉireann. Má tá éileamh ar na hacmhainní seo thar lear, ba cheart don rialtas iad a fhorbhairt agus sócmhainní stáit a choimeád faoi bhráid an rialtais ionas gur féidir leo poist a chruthú.

 Tá fadhbanna againn maidir le Shell i gCo Mhaigh Eo chomh maith toisc go ndearna an rialtas conradh leo a chruthaigh trioblóid le muintir na háite. Tá fadhb nua ag druidim orainn anois maidir le scoilteadh hiodrálach agus na torthaí a thiocfaidh ón tionscal sin. Deirtear go ndéanfaidh sé dochar don timpeallacht, agus nár cheart d’Éirinn an baol sin a chur ar mhuintir na tíre ná a cuid acmhainní nádúrtha ar fad a dhíol.

Daire Ó Braonáin
Baile Átha Cliath
MA: Scríobh agus Cumarsáid na Gaeilge

 

Feictear dom le déanaí go bhfuil mórábhar faoi leith i mbéal phobal na tíre seo agus is é sin ar cheart dúinne ár n-amhainní nádúrtha ar fad a dhíol le comhlachtaí idirnáisiúnta? Cinnte gur rud iontach é poist nua a chruthú i rith chúlú eacnamaíochta agus cabhair a thabhairt don gheilleagar, ach an féidir linn glacadh le hiarmhairtí an chinnidh seo? Is cuimhin le gach duine feachtas Shell chun Sáile a bhí ar siúl i Maigh Eo cúpla bliain ó shin toisc go raibh sé sna nuachtáin lá i ndiaidh lae. Mheas na hagóideoirí taobh thiar den fheachtas sin go raibh pleananna an chomhlachta Shell contúirteach agus go mbeadh an timpeallacht áitiúil truaillithe dá mbarr.

 I láthair na huaire, tá acmhainní nádúrtha na tíre seo ar ais sa nuacht de bharr scoilteadh hiodrálach agus stoic gháis. Cé go bhfuil luach mór ag baint leis an earnáil seo, is minic a bhíonn tionchar uafásach ag na cleachtais seo ar an gceantar áitiúil. Ní hamháin go milleann siad an radharc tíre ach is féidir le ceimiceáin dhainséaracha a bheith fágtha san aer agus san uisce. Bíonn tionchar ag na hoibreacha seo ar thrácht an cheantair agus tagann laghdú ar luach talún agus tithe. Ní rún é gur cuma le comhlachtaí móra idirnáisiúnta má dhéanann siad praiseach ceart den timpealleacht fad is a dhéanann siad brabús maith. Mar sin, dar liomsa nár cheart dúinne ár gcuid acmhainní nádúrtha ar fad a dhíol.

Áine Keegan
Baile Átha Cliath
MA: Scríobh agus Cumarsáid na Gaeilge


Tá 30 billiún méadar cearnaithe de chúlchistí gáis suite ar chósta thiar na hÉireann agus is é an acmhainn is luachmhaire agus is conspóidí de chuid na tíre seo. Tá meastúchán déanta ar luach an gháis mar €420 billiún agus an rud is suntasaí faoin scéal ná nach linne an t-airgead. Dhíol rialtas Haughey cearta an gháis leis an gcomhlacht Shell sna nóchaidí agus ba iad na polaiteoirí amháin a bhain tairbhe as an mbeart. Athraíodh an dlí chun an cháin a bheadh le híoc ag Shell a ísliú agus laghdaíodh scaireanna na hÉireann maidir le ríchíosanna ón ngás ó 50% go 0%. Rinneadh feall ar mhuintir na tíre seo agus níl nóta dóchais ag baint leis an gcuid eile den scéal.

 Tá sé i gceist ag Shell scoilteadh hiodrálach a thosnú anois chun an gháis a bhaint amach i nGleann an Ghad i gCo. Mhaigh Eo. Ní hamháin go n-úsáidtear suas go 8 milliún galún uisce chun gach jab scoilteadh a dhéanamh agus ní hamháin go bhfuil na milliúin galún ceimicí ag lot an ózóin ach tá Éireannaigh agus áitribh dhaoine á gcur i mbaol chomh maith. Gach seans go mbeidh an timpeallacht agus an t-uisce mórthimpeall na háite fabhtaithe ag Shell agus go mbeidh ar mhuintir na háite deileáil leis.

Tá olliarmhairtí a bhaineann le gach gné den saol ag roinnt leis an díolachán seo ach tá deis ag an Éireannach troid ina choinne. Is féidir leis an rialtas leasú a dhéanamh ar an gconradh a rinneadh cheana agus cearta na gcúlchistí gáis a thógáil ar ais mar atá déanta ag an Rúis, ag an mBóiliv agus ag tíortha eile nach iad.

Niamh Ní Chadhla
Baile Átha Cliath
MA: Scríobh agus Cumarsáid na Gaeilge

 

 

I gcoinne:

Is gá dúinn airgead a thuilleamh. Tá a lán airgid le tuilleamh as an ngás agus as an ola atá timpeall ár gcósta. Ach, toisc go bhfuilimid féimhithe mar thír, níl an t-airgead againn chun na hacmhainní nádúrtha a thógáil as grinneall na farraige. Ní thabharfaidh an ECB airgead dúinn chun tionscnamh costasach mar seo a chur le chéile, cé go bhfuil seans ann go mbeidh brabús maith le baint as. Dá bhrí sin, tá rogha againn – an bhfágfaimid na hacmhainní seo faoi thalamh nó an ndíolfaimid iad? Tá an t-airgead ag Shell agus ag comhlachtaí ola agus gáis chun na hacmhainní nádúrtha a thógáil as an talamh, agus ba cheart go n-aimseodh siad na stoic atá againn. Níl airgead ar bith le fáil nuair atá na hacmhainní nádúrtha faoi thalamh.

 Sula gcuirfear tús le tionscnamh ar bith áfach, caithfimid na cánacha a bhaineann leis an earnáil seo a athrú. Faoi láthair níl aon dleachta againn ar ár n-acmhainní agus tá coinníollacha na hÉireann i measc na gcoinníollacha is fabhraí do chomhlachtaí idirnáisiúnta atá le feiceáil ar fud an domhain. Caithfimid na dlithe seo a athrú sula ndíolfaimid ár n-acmhainní nádúrtha. Ba cheart go ndíolfaimid iad ach níor cheart go dtabharfaimid iad do chomhlachtaí idirnáisiúnta saor in aisce.

Pádraig Stewart
Baile Átha Cliath
Dioplóma Iarchéime: Scríobh agus Cumarsáid na Gaeilge

 

Ba cheart do gach úinéir réadmhaoine cónaithe an Muirear Teaghlaigh a íoc

I bhfabhar

Sa cháinaisnéis deireanach, fógraíodh go mbeadh muirear bliantúil nua le híoc ón mbliain seo ar aghaidh. Ní haon ionadh é go bhfuil cuid mhaith daoine ag gearán faoi seo ach, i ndáiríre, íoctar táillí den saghas seo in an-chuid tíortha san Eoraip. Cén fáth go mbeadh an scéal difriúil dúinne? Tá an tír seo báite i bhfiacha faoi láthair agus tá a fhios agam go maith nach bhfuil daoine ag iarraidh níos mó airgid a chur i bpócaí na mbaincéirí, ach ní bheidh sé seo i gceist leis an Muirear Teaghlaigh. Beidh ar gach úinéir réadmhaoine cónaithe méid beag a íoc chun airgead breise a chur ar fáil do sheirbhísí áitiúla .i. beidh an t-airgead a bhaileofar ag dul ar ais ina gceantair féin. Tá costais ag baint le seirbhísí ar nós páirceanna agus clós súgartha. Nár cheart íoc astu chun iad a choinneáil glan agus néata?

 Tuairiscítear go bhfuil feachtas ar bun i láthair na huaire ag moladh do mhuintir na tíre neamhaird a dhéanamh den táille seo. Deirtear go bhfuil dóthain cánacha ann cheana féin agus nach bhfuil airgead breise ag muintir na tíre chun íoc as ceann eile. I mo thuairim féin, ní costas ró-ard é €100 in aghaidh na bliana (níos lú na €2 gach seachtain) chun seirbhísí riachtanacha a chur ar fáil i gceantair áitiúla ar fud na tíre.

Áine Keegan as Baile Átha Cliath
MA Scríobh agus Cumarsáid na Gaeilge



I gcoinne

Ní aontaím leis an Muirear Teaghlaigh seo ar chor ar bith. Chuir an tAire Comhshaoil Phil Hogan an muirear i bhfeidhm i mí Eanáir agus tá go dtí an Satharn beag seo, an 31ú Márta, againn le hé a íoc. Cé go bhfuil an tír i dteideal 160 milliún euro a thuilleamh mar thoradh air, níl sé de chumas ag mórán daoine an táille a íoc. Tuigeann Phil Hogan an cruachás ina bhfuilimid uilig sáinithe faoi láthair ach tá daoine sa tír seo nach féidir leo na billí morgáiste agus leictreachais a íoc, nó fiú a ndóthain bia a chur ar an mbord cheana féin, gan trácht ar mhuirear teaghlaigh anuas ar gach rud eile. Faoin Luan, bhí thart ar 328,000 duine i ndiaidh an táille a íoc de réir dealraimh, timpeall ar 1/5 de dhaonra na tíre.

 Tá Hogan diongbháilte go mbeidh impleachtaí i gceist agus tá cáin le bheith curtha ar gach duine nach n-íocann roimh an Satharn. Is cáin mhíchóir atá i gceist leis seo agus i ndeireadh na dála, níl sé de chumas ag Hogan tromlach na tíre a tharraingt os comhair na cúirte. Feicfimid amach anseo céard a tharlóidh ach chuala mé ar maidin go mbeadh ar 9,000 duine an Muirear Teaghlaigh a íoc gach uair an chloig go dtí cúig a chlog ar an Satharn chun an 160 milliún a bhailiú. Mar is eol do chách, ní tharlóidh sé seo. Beidh éifeacht ag bagairtí Hogan ar chuid de na daoine sa tír ach is léir nach n-éireoidh leis ach mí-chlú a tharraingt air féin go dtí go gcuireann sé stop leis an tseafóid.

Marc Ó Fearáin as Baile Átha Cliath
MA Scríobh agus Cumarsáid na Gaeilge

 

Cén fáth go mbíonn orainn mar thír glanadh suas i ndiaidh sheafóid an rialtais gach aon uair? Nach bhfuil gach aon duine faoin mbarúil chéanna, gurb é locht an rialtais go bhfuil an tír i bponc ó thaobh airgid de? Ghearr siad siar ar an-chuid pánna, tá i bhfad níos mó cánach á íoc againn go léir agus anois ba mhaith leo go n-íocfadh gach úinéir réadmhaoine cónaithe an Muirear Teaghlaigh. A thiarcais!

Cathain a stopfaidh an bhullaíocht seo? Níl cúis ná cás ann leis an Muirear Teaghlaigh seo a íoc, ach amháin go mbeadh an rialtas in ann níos mó airgid a thuilleamh ón duine daonna.

Deir an tAire Comhshaoil, Phil Hogan, go mbeidh ar úinéirí tí dul os comhair na cúirte mura n-íocann an Muirear Teaghlaigh seo. An dteastaíonn ó na húinéirí seo go mbeadh taifead cóiriúil acu? Ní theastaíonn! Mura bhfuil sé seo ina bhulaíocht, níl a fhios agam céard é.

Anuas air sin, tá Phil Hogan tar éis foireann a fháil chun dul ó theach go teach chun an táille uafásach seo a bhailiú. I ndáiríre, tá an rialtas tar éis imeacht thar fóir! Nach dtuigeann an rialtas nach bhfuil an t-airgead seo le spáráil ag daoine? Is dóigh liom go bhfuil a gcuid súile dúnta, go háirithe nuair a bhíonn an nuacht ar siúl, mar tá méadú ollmhór tagtha ar an gcostas maireachtála. Níl daoine in ann bia a chur ar an mbord.  Conas gur féidir leo €100 sa bhreis a íoc?

Seafóid tríd is tríd. Caithfear stop a chur leis an rialtas láithreach!

Jennifer de Poire as Ceatharlach
Dioplóma Iarchéime Scríobh agus Cumarsáid na Gaeilge

 

Cáin chúlchéimnitheach atá sa Mhuirear Teaghlaigh agus tá sé mar dhualgas orainn seasamh, mar phobal aontaithe, ina choinne. Tá deis ag pobal na hÉireann a mhíshástacht a chur in iúl don rialtas agus gan ghéilleadh dó. Níor cheart go gcuirfí an t-ualach seo ar ghnáthdhaoine, atá ag streachailt ó sheachtain go seachtain cheana féin. Ar ndóigh tá ceap milleáin déanta den Troika ach is ar rialtas Dáil Éireann atá an locht an uair seo. Is cinnte gur mhol an Troika gur cheart d'úinéirí tí cáin a íoc cosúil le húinéirí tithe eile san Eoraip ach ní raibh sé i gceist acu go gcuirfí bunráta €100 ar achan úinéir tí. Tá an rialtas ag gníomhnú ar bhealach a léiríonn go bhfuil siad aineolach agus faoi bhrú. Níl le déanamh ach súil a chaitheamh ar an phrácas atá déanta acu den Mhuirear Teaghlaigh. Easpa eagrúcháin, easpa tionscnaimh agus easpa cumais ba chúis leis an phíosa reáchtaíochta míchothrom neamhdhaonlathach seo.

Cén fáth ar cheart do dhuine atá ar an ghradam pá is ísle an méid céanna a íoc le duine saibhir? Cén fáth ar cheart do dhuine atá ina chónaí i dteaghasán nó árasán beag,  an méid céanna a íoc le duine atá ina chónaí i dteach mór millteach? Níor cheart dóibh.  Chuaigh an rialtas in iomrall leis an mhuirear seo agus cuirfear faoina bhráid gan mhoill nach bhfuil muintir na tíre sásta glacadh leis. Tá muid ag maireachtáil san aonú haois is fiche. Déan cothram an Muirear Teaglaigh agus íocfaidh muid ach chan go dtí sin!

Méabh Ní Thuathláin as Béal Feirste
MA Scríobh agus Cumarsáid na Gaeilge

 

Foinse Iallach ar Healy Camchuairt na Leon a fhágáil mar gheall ar ghortú - http://is.gd/100HLU - An nuacht is déanaí ó Foinse.ie #gaeilge
11:09AM Jun 07
Foinse Fiosrúchán ar bun maidir leis an tine ar thraen ó Bhéal Feirste go B - http://is.gd/xp7Iep - An nuacht is déanaí ó Foinse.ie #gaeilge
10:45AM Jun 07
Foinse Ceathrar fós faoi choimeád maidir le dúnmharú fir i nGaillimh - http://is.gd/RnjMG3 - An nuacht is déanaí ó Foinse.ie #gaeilge
09:30AM Jun 07
Foinse Pianbhreith le gearradh ar iarshagart as dhá chúis de mhí-úsáid ghn - http://is.gd/GG4KIs - An nuacht is déanaí ó Foinse.ie #gaeilge
09:15AM Jun 07
Foinse An Stát chun achomharc a dhéanamh maidir le rialú a thug an Ard-Chúi - http://is.gd/6uUlU6 - An nuacht is déanaí ó Foinse.ie #gaeilge
02:46PM Jun 06