RSS

TÁ TÚ ANSEO Oideachas

Cúrsaí Oibre

Foghlaimeoidh tú conas You will learn how to:

  • cur síos a dhéanamh ar do ghnáthlá describe your average day 
  • dhá bhriathar san aimsir láithreach two verbs in the present tense
  • roinnt slite beatha some occupations

 

Tá Síle agus Maitiú pósta le dhá bhliain anuas. Is dochtúir í Síle agus bíonn sí ag obair go dian san ospidéal. Is múinteoir agus feirmeoir é Maitiú. Ní bhíonn nóiméad aige. Oibríonn Síle ceithre lá sa tseachtain, ó a hocht a chlog ar maidin go dtí a sé a chlog trathnóna. Críochníonn Maitiú ar a trí a chlog sa scoil ach ansin téann sé abhaile agus bíonn sé ag obair ar an bhfeirm. Tá an t-ádh leis go gcríochnaíonn sé ar scoil go luath. Bíonn dinnéar ag Síle agus ag Maitiú le chéile gach oíche nuair a thagann Síle abhaile ón obair.

Ceisteanna:

  1. Cén fhad (how long) a bhfuil Síle pósta le Maitiú?
  2. Cén fáth (why) nach mbíonn nóiméad ag Maitiú?
  3. Céard (what) a dhéanann Maitiú tar éis na scoile?
  4. (where) mbíonn Síle ag obair?

Abairtí úsáideacha:

Líon na bearnaí leis na briathra thíos:

Is rúnaí mé. __________ leis an dochtúir Ó Máille. _______________ ag obair ar a naoi ar maidin. ____________ briseadh lóin idir 1:00 agus 2:00. ____________ an teileafón agus _______ ag obair ar an ríomhaire. _______________ ar a cúig a chlog trathnóna.

Foclóir:

freagraím (freagair), oibrím (obair), críochnaím (críochnaigh), tosaím (tosaigh), glacaim (glac),  bím (bíonn)

Céard fút féin. Bí ag scríobh:

Is __________ mé. Oibrím in ospidéal/i meánscoil/i monarcha/i siopa. Tosaím ag obair ar _____ a chlog gach maidin. Glacaim briseadh lóin idir  _____ agus ________. Cabhraím leis na custaiméirí/na cliaint (clients)/ na hothair (patients). Críochnaím an obair ar _____ a chlog agus téim abhaile.

Foclóir:

altra (nurse), oibrí monarchan (factory worker), freastalaí (waiter/waitress), múinteoir (teacher), rúnaí (secretary), bean/fear an tí (housewife/husband)

 

 

Bí ag comhrá!

Lig ort gur tú Enda Kenny/Mary Lou McDonald/ an tSiúr Stanislaus Kennedy/ Sharon Ní Bheoláin/ Pat Shortt agus déan cur síos ar do ghnáth lá.

Freagair na ceisteanna a leanas chun cabhrú leat:

  1. Cén t-am a éiríonn tú?
  2. Cén t-am a itheann tú an bricfeasta?
  3. Cén modh taistil a bhíonn agat?
  4. Cé hiad na daoine lena labhraíonn tú?
  5. Cá n-íosann tú an lón?
  6. Cé a bhíonn in éineacht leat?
  7. Cén t-am a chríochnaíonn tú don lá?

 

Tomhas na seachtaine!

Bhí ridire ann lá & theastaigh uaidh cuairt a thabhairt ar an mbanríon.

Dúradh leis a bheith ann díreach ar 17:00.

Ag luas 15km san uair bheadh sé ann uair a’ chloig ró-luath.

Ag luas 10km san uair bheadh sé ann uair a’ chloig ró-dhéanach.

Ceisteanna:      Cén t-am ar fhág sé?

Cén fhad ar thaisteal sé?

Cén luas a bhí aige?

 

Nod na Seachtaine:

Briathar rialta/céad réimniú/aimsir láithreach:Regular verb/first conjugation/present tense

Dún(to close):Dúnaim, dúnann tú, dúnann sé/sí, dúnaimid, dúnann sibh, dúnann siad

Bris(to break):Brisim, briseann tú, briseann sé/sí, brisimid, briseann sibh, briseann siad

Leigheas

An bhfuil tú ag tabhairt aire duit féin?

An tseachtain seo foghlaimeoidh tú conas:

  • Cur síos a dhéanamh ar thimpiste: Give an account of an accident
  • Cealg foiche a leigheas: Cure a wasp sting
  • Comhairle a chur ar dhuine: To advise someone

Bí ag Léamh!

Léigh na habairtí thíos agus déan cinnte go dtuigeann tú iad. Mura dtuigeann tú focal bain úsáid as d’fhoclóir.

1  Bhris mé mo lámh.
 2  Tá pian i mo chluas.
 3  Tá mo rúitín ata.
 4  Tá fonn múisc orm.
 5  Tá póit orm.
 6  Ghortaigh mé mo dhroim.
 7  Tá teocht an-ard agam.
 8  Tá scornach tinn agam.
 9  Tá tuirse orm an t-am ar fad.
10 Tá tinneas cinn orm.

A Ba cheart duit neart uisce a ól.

B Ba cheart duit cuairt a thabhairt ar an dochtúir.

C Ba cheart duit deoch te a ól.

D Níor cheart duit dul a luí.

E Caithfidh tú X-ghathú a fháil.

F Cuir caipín ort féin agus déan cinnte go bhfuil tú te go leor.

G Cuir leac oighir uirthi.

H Ba cheart duit sos a ghlacadh.

I Tá tú ag ól an iomarca.

J Ba cheart duit bia sláintiúil a ithe.

Bí ag Comhrá!

Tá Gráinne san ospidéal agus tugann Treasa cuairt uirthi.

Treasa: A Ghráinne, tá sé go hálainn tú a fheiceáil.

Gráinne: Dia duit, a Threasa. Cén chaoi a bhfuil tú?

Treasa: Táim ag teacht chugam féin arís.

Gráinne: Inis dom céard a tharla.

Treasa: Bhí mé amuigh sa ghairdín ag déanamh roinnt garraíodóireachta. Ní fhaca mé go raibh nead foiche sa bhalla taobh thiar den tor a bhí á bhaint agam.

Gráinne: Is dóigh gur chuir tú isteach orthu.

Treasa: Chuir agus bhí siad an-mhíshásta. Tháinig saithe i mo dhiaidh agus cé gur rith mé uathu níor éirigh liom éalú ar deireadh ach bhí go leor acu tar éis cealg a chur ionam.

Gráinne: An bhfuil pian ort?

Treasa: Níl sé ródhona anois ach bhí sé nimhneach aréir agus bhí mé ag caitheamh amach freisin.

Gráinne: An mbeidh ort fanacht anseo i bhfad eile?

Treasa: Ní dóigh liom é. Tá súil agam dul abhaile amárach.

Ceist: Ar chuir foiche nó beach cealg ionat riamh? Céard a rinne tú?

Leigheas: Cuir leac oighir air ar feadh 20 nóiméad / cuir taos fiacla air / réitigh taos le sóid aráin agus uisce/ cuir roinnt fínéagair ar fhlocas cadáis & brú ar an áit a ndeachaigh an chealg isteach ionat.

Seanfhocal na Seachtaine!

I dtosach na haicíde is fusa é a leigheas / A disease caught in time is easier to cure

Sladmhargadh ar Chúrsaí Gaeilge do Dhaoine Fásta i gCeatharlach

Cuireann Gaelchultúr Cúrsaí Gaeilge do dhaoine fásta ar fáil in ionaid éagsúla ar fud na tíre trí huaire sa bhliain. I gcomhar le Glór Cheatharlach, beidh cúrsaí an tsamhraidh ag tosú i gCeatharlach an tseachtain dar tús an 23 Bealtaine. Ag braith ar éileamh beidh cúig chúrsa á dtairiscint agus iad dírithe ar ghlanthosaitheoirí, bunleibheál, meánleibhéal agus ardleibhéil. Is mionchúrsaí samhraidh iad seo a rithfidh thar sé seachtainí agus dóibh siúd a chláraíonn anois tá tairiscint speisialta san áireamh. Tá lascaine ar fáil leis an táille ar €100 seachas an gnáth-tháille de €120. Beidh na cúrsaí ar siúl oíche amháin sa tseachtain ó 7.00-9.00i.n. leis na bunranganna Dé Luain, meánranganna Dé Máirt agus ardranganna Dé Céadaoin. Reáchtálfar na ranganna uile in oifigí na Comhairle Contae ar Bhóthar Átha Í. Dóibh siúd nach bhfuil cinnte faoin leibhéal is oiriúnaí dóibh is féidir féinmheasúnú a dhéanamh le scrúdú ar líne ar www.gaelchultúr.com. Gach eolas ar fáil ó Ghlór Cheatharlach ar 085 1340047, 059 9158105 nó Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbat-turscar. Caithfidh JavaScript a bheith cumasaithe chun é a fheiceáil..

An bhfaighidh tú mo mhála dom?

An tseachtain seo foghlaimeoidh tú: 

  • Cúig bhriathar neamhrialta san aimsir fháistineach: The future tense  five irregular verbs
  • Conas ceist a chur san aimsir fháistineach: How to ask questions in the future tense
  • Conas scéal a insint san aimsir fháistineach: How to tell a story in the future tense


Bí ag léamh

Tá deireadh seachtaine á eagrú ag Gael Spraoi!.
Ar chostas €169 gheobhaidh tú dhá oíche Leaba & Bricfeasta, lá iomlán imeachtaí le lón agus dinnéar blasta Dé Sathairn san áireamh.
Beidh rogha fhairsing imeachtaí; surfáil, cadhcáil, siúlóid dúlra cois abhainn agus srl.
Fágfaimid slán ag a chéile tar éis bricfeasta ar an Domhnach. Chun áit a chur in áirithe nó chun a thuilleadh eolais a fháil:
Fón: Anna ar 091 49440 nó Seoirse 085 4232672.

Gluais

eagrú: to organise
imeachtaí sóisialta: social events
rogha fhairsing: a wide variety
cur in áirithe: to book
san áireamh: included


Briathar Neamhrialta san aimsir fháistineach

Beir  
 

  • An mbéarfaidh tú?
  • Béarfaidh mé/tú/sé/sí/sibh/siad 
  • Béarfaimid
  • Ní bhéarfaidh

Faigh

  • An bhfaighidh tú?
  • Gheobhaidh mé/tú/sé/sí/sibh/siad
  • Gheobhaimid
  • Ní bhfaighidh

Ith                                                   

  •  An íosfaidh tú? 
  • Íosfaidh mé/tú/sé/sí/sibh/siad
  • Íosfaimid 
  • Ní íosfaidh mé

Tabhair

  •  An dtabharfaidh tú?  
  • Tabharfaidh mé/tú/sé/sí/sibh/siad
  • Ní thabharfaidh mé
  • Tabharfaimid


  • An mbeidh tú? 
  • Beimid  
  • Beidh mé/tú/sé srl
  • Ní bheidh

 

Bí ag Scríobh!

A. Líon na bearnaí sna habairtí seo a leanas.
1. (Beir) An ______________ tú ar an liathróid? ___________ / ____ _____________
(Will you catch the ball? I will / I will not)
2. (Faigh) An _______________ tú cupán tae dom? ___________ / __ _____________
(Will you get me a cup of tea? I will / I will not)
3. (Ith) ___ ______________ tú an cáca ar fad? ___________ / ____ _____________
(Will you eat the entire cake? I will / I will not)


B. Cum scéal bunaithe ar na habairtí thuas. Tosaigh le: ‘An mbéarfaidh tú ar an
liathróid?’ a d’fhiafraigh Pól d’Áine. ‘Teastaíonn uaim cleachtadh.’

 

Seanfhocal na Seachtaine!

neart go cur le chéile
There is no strength without unity.

Ag lorg cúnaimh

An tseachtain seo foghlaimeoidh tú conas:

  • Cúnamh a lorg ó dhuine: Ask for assistance
  • Gar a iarraidh ar dhuine: Ask someone for a favour
  • Treoracha a lorg nó a thabhairt: Ask for or give directions

Bí ag scríobh!

A. Cuir na focail seo thíos san ord ceart.
1. Doras a liom an an seo dhúnadh féidir?  (Can I close this door?)
2. Ais dtoil amárach mhiste ar libh teacht ar le bhur?  (Would you (pl.) mind coming back tomorrow, please?)
3. Bhféadfá le sheoladh do an a ríomhphoist thoil dom do thabhairt?  (Could you give me your e-mail address please?)
4. Euro a uait féidir iasacht liom deich an fháil?  (Can I borrow ten euro from you?)
5. é le ar do arís leat thoil sin rá mhiste a? (Would you mind saying that again please?)

B. Céard a déarfá sna cásanna thíos?
1. Tá tú ag iarraidh ar chustaiméir de do chuid glaoch ort Dé Céadaoin.
2. Iarr ar do chomhghleacaí (colleague) ag an obair fuinneog a oscailt.
3. Iarr ar do nia (nephew) a sheomra codlata a ghlanadh.
4. Faigh uimhir theagmhála ó do chustaiméir.
5. Iarr ar dhuine éigin an doras a dhúnadh.


Bí ag Comhrá!

An Tasc

Tá tú ar do laethanta saoire i Londain agus tá treoracha de dhíth ort. Stop duine éigin ar an tsráid agus iarr treoracha orthu, chuig an músaem, chuig an bpictiúrlann, chuig an dánlann, chuig an mbanc…

Abairtí úsáideacha

  • Cas ar dheis/ar chlé. 
  • Lean ort chomh fada leis na soilse tráchta agus cas ar dheis ansin.
  • Téigh trasna an droichid. 
  • Iompaigh ar chlé os comhair an tséipéil. 
  • Tá an banc díreach ar aghaidh shiopa an bhúistéara. 
  • Téigh go dtí bun na sráide. 
  • Tóg an dara casadh ar chlé/dheis. 
  • Feicfidh tú an dánlann díreach in aice na habhann.
  • aiféala orm, ach is turasóir mé féin freisin.

Laethanta Saoire: Cá bhfuil tú ag dul agus cén áit?

An tseachtain seo foghlaimeoidh tú:
  • Foclóir a bhaineann le laethanta saoire: Vocabulary connected with holidays
  • Conas ceist a chur san aimsir fháistineach: How to ask questions in the future tense
  • Conas do phleananna saoire a phlé: How to discuss your holiday plans

 

An cuimhin leat?

Cuir isteach an aimsir fháistineach den bhriathar sna habairtí thíos. Tá an chéad cheann déanta duit.

  1.  ___Beidh__ mé ag dul ar mo laethanta saoire an tseachtain seo chugainn (bí).
  2.  __________ mé le mo dheirfiúr nuair a bheidh mé i mBaile Átha Cliatha (fan).
  3. __________ mé béile deas in óstán breá (ith).
  4. __________ mé ag siúl cois farraige (téigh).
  5. __________ mé le ceol ar mo ipod (éist).
  6. __________ mé mórán leabhar nuair a bheidh mé ar laethanta saoire (léigh).
  7. __________ mé leis an mbean a bheidh ag fanacht in aice liom (labhair).
  8. __________ mé ar scannán nuair a bheidh tuirse orm (féach).
  9. __________ mé fíon deas nuair a bheidh mé sa Fhrainc (ól).
  10. __________ éad ar mo chara! (bí).

 

Bí ag léamh agus ag scríobh!

Tá na ceisteanna agus na freagraí thíos. Léigh iad — an dtuigeann tú iad? An féidir leat ceisteanna agus freagraí cosúil leo a chumadh?

Cá mbeidh tú ag fanacht?
Beidh mé ag fanacht:

  • in óstán
  • i dteach lóistín
  • i mo theach saoire

An mbeidh sibh ag fanacht le do thuismitheoirí?
Ní bheidh/Beidh:
  • ar feadh cúpla
  • go ceann míosa

 

Bí ag labhairt!

(i) Cum ceisteanna a mbeadh na habairtí seo mar fhreagra orthu.


(ii)  Cum abairtí iomlána bunaithe ar na freagraí thuas.
(iii) Bí ag comhrá le do chara faoi do shaoire.

An Modh Ordaitheach

An tseachtain seo foghlaimeoidh tú conas:

  • An modh ordaitheach a úsáid: Use the imperative
  • Comhrá a dhéanamh le do chomhghleacaithe: Converse with your colleagues
  • Ordú a thabhairt: Give an order
  • Gar a iarraidh go béasach: Make a polite request

 

An Modh Ordaitheach

An cuimhin leat an modh ordaitheach?

Críochnaigh an comhrá thíos.

Tuismitheoir: A Ghearóid, _________________ (come here) agus __________________ (hurry up) le do thoil, tá do bhéile réidh.

Páiste: Nílim ag iarraidh teacht isteach, táim ag spraoi le Seán.

Tuismitheoir: __________ dána (Don’t be bold). Anois, ____________ (wash) do lámha, __________ (sit down) agus __________ (eat) do bhéile.

Páiste: Cén fáth?

Tuismitheoir:siad salach. ____________________ (Sit down) agus __________ (eat) do bhéile.

 

Bí ag labhairt!

Nuair atá gar (favour) uait, tá dhá bhealach ann chun é a iarraidh ar dhuine.

* Ar láimh amháin, d’fhéadfá é a dhéanamh i bhfoirm ordaithe: Tabhair dom an bhileog sin!

* Is féidir ordú mar seo a úsáid nuair atá tú ag caint le leanaí nó le daoine a bhfuil aithne mhaith agat orthu.

 

Bí ag scríobh!

Déan iarracht Gaeilge a chur ar na horduithe seo:

Nod: Seo thíos na briathra a bheidh ag teastáil: Tar, Tabhair, Dún, Déan, Fan, Éist, Cuir, Glaoigh, Fág, Glan. (Beidh ort briathar amháin a úsáid faoi dhó.)

1. Put the letter in the post.

2. Call me.

3. Listen to me.

4. Wait a minute.

5. Leave it on the table.

6. Do that for me.

7. Come here.

8. Clean the kitchen.

9. Give him a message (teachtaireacht).

10. Come back tomorrow.

11. Close the window.

 

Bí ag léamh!

Nuair a labhraíonn tú le daoine nach bhfuil mórán aithne agat orthu is fearr go mór an leagan béasach a úsáid.

Ruairí: A Ghráinne, nach bhfuil cruinniú agat leis an Uasal ó hEidhin inniu?

Gráinne: Tá, beidh sé istigh ar ball.

Ruairí: Ar mhiste leat teachtaireacht a thabhairt dó?

Gráinne: Déanfaidh mé cinnte.

Ruairí: Abair leis nach mbeidh mé ar fáil tráthnóna inniu ach má chuireann sé glaoch orm tiocfaimid ar shocrú eile.

Gráinne: Maith go leor, déanfaidh mé sin.

 

Féach ar na frásaí Béarla thíos. An bhfuil Gaeilge agat orthu?

1. Would you mind?

2. Can you..?

3. Could you...?

4. Could you (Iolra)?

 

Seanfhocal

Ná bíodh do theanga faoi do chrios.
Don’t keep your tongue under your belt.

Ar mhaith leat bia Síneach a ordú?

An tseachtain seo foghlaimeoidh tú:

  • Briathra a bhaineann le ham saor: Verbs to do with free time
  • An aimsir fháistineach: The future tense
  • Súil siar ar mhíonna na bliana: A look back at the months of the year


Bí ag léamh agus ag scríobh

(i) Léigh an comhrá thíos.
Síofra:
Ar mhaith leat bia Síneach a ordú agus féachaint ar scannán?
Muireann: Cén t-am a chríochnóidh tú?
Síofra: Ar a cúig. Baileoidh mé tú ag an oifig. Rachaimid go dtí an siopa agus piocfaimid scannán amach le chéile.
Muireann: Rachaimid ina dhiaidh sin agus cuirfimid glaoch ar an mbialann. Tabharfaidh siad an bia go dtí an teach.
Síofra: Iontach. Feicfidh mé ar a cúig tú mar sin.
Muireann: Slán go fóill.

(i) Cuir líne faoi na briathra atá san aimsir fháistineach sa chomhrá thuas.
(ii) Céard a dhéanfaidh tusa anocht?
(a) rachaidh sibh go dtí an phictiúrlann
(b) rachaidh sibh ar shiúlóid
(c) rachaidh sibh go dtí an amharclann.


Bí ag scríobh

Céard a dhéanfaidh tú an tseachtain seo? Líon isteach do dhialann. Tá sampla déanta.

Bí ag labhairt!

(i) Úsáid do shamhlaíocht! Smaoinigh ar do chéad laethanta saoire eile. Cén uair a bheidh tú ag imeacht?

  • Rachaidh mé i gceann seachtaine / míosa / bliana / dhá mhí…
  • Rachaidh mé ag tús mhí an Mheithimh/ag tús mhí Mheán Fómhair

(ii) Freagair na ceisteanna a, b & c thíos duit féin.

(a) Cá rachaidh tú ar do laethanta saoire?
An Ghréig, An Astráil, Meiriceá, Tuaisceart Éireann, Iarthar Chorcaí

(b) Cé a bheidh leat?
Mo chlann / mo theaghlach / mo chairde / mo chuid
deirfiúracha / mo pháistí / m’fhear céile / mo mhadra

(c) Cá fhad a bheidh tú ann?
Ar feadh seachtaine / coicíse / míosa / bliana / ar feadh trí seachtaine / dhá mhí

(iii) Anois, cuir na ceisteanna céanna ar do chairde.

Cárta poist

An tseachtain seo foghlaimeoidh tú conas:

  •  Cárta poist a scríobh: Write a postcard
  •  Scéal a scríobh san aimsir chaite: Write a story in the past tense
  •  Ceist a chumadh san aimsir chaite: Compose a question in the past tense


Bí ag scríobh!

Cárta Poist: Roghnaigh an focal is oiriúnaí (a), (b), (c) nó (d) le cur i ngach bearna:
A Shíle, a chara,
An cuimhin leat an tsaoire a chaith mé sa Spáinn anuraidh? ___________ (1) mé ó Chorcaigh go Barcelona. _________ (2) mé in óstán deas i mbaile álainn cois farraige in aice le Barcelona. _________ (3) Éireannaigh eile, Sasanaigh, Gearmánaigh agus go leor Spáinneach ag fanacht san óstán chomh maith. _____________ (4) mé an-mhaith leis na hÉireannaigh eile a bhí ann agus ____________ (5) dinnéar le chéile gach oíche.
Bhí an aimsir ar fheabhas ar fad, an ghrian ag taitneamh gach lá. ____________ (6) mé ar a deich a chlog agus chuaigh mé ag snámh. Ar mhaith leat teacht ar laethanta saoire liom i mbliana? Cuirfidh mé glaoch ort ar an Aoine.
Slán tamall,
Orla

1. (a) eitil  (b) d’eitil  (c) eitlím (d) d’eitlím

2. (a) fanacht (b) fan   (c) d’fhan (d) fhan

3. (a) bhí  (b) tá  (c) raibh (d) bhíomar

4. (a) réitím (b) réitigh  (c) réiteoidh (d) réiteach

5. (a) itheamar (b) d’ith  (c) ith  (d) d’itheamar

6. (a) éirím (b) éirí  (c) d’éirigh (d) éirigh


Líon na bearnaí

Comhrá 1 (ceannaigh)
A: Ar cheannaigh tú an leabhar nua fós?
B: Cheannaigh.
A: Ar léigh tú é go fóill?
B: Níor léigh, bhuel thosaigh mé air aréir ach níor chríochnaigh mé é go fóill.

Comhrá 2 (oscail)
A: Ar ___________ tú an doras tosaigh?
B: _____________ mé ar ball é.
A: Go raibh maith agat.

Comhrá 3 (éirigh)
A: Ar _________ tú go moch ar maidin?
B: _____________ mé ar a sé.

Comhrá 4 (imigh)
A: Ar __________ tú go luath?
B: ____________ mé ar a sé.

Comhrá 5 (freagair)
A: ___ fhreagair tú na ceisteanna go léir?
B: Níor ________________. Tosóidh mé anois orthu.

Parse Error: Specification mandate value for attribute data-aria-label-part
06:48AM Oct 25