Is éard atá i gceist le Réamhfhocal Simplí, focal a thagann roimh an ainmfhocal agus a chuireann gaol le hainmfhocal san abairt in iúl.
Seo hiad na réamhfhocail shimplí sa Ghaeilge:
ag, amhail, ar, as, chuig, dar, de, do, faoi, gan, go, i, idir, ionsar, le, mar, ó, os, roimh, seachas, thar, trí, um.
Cuireann cuid acu séimhiú ar an ainmfhocal agus cuireann cuid eile urú ar an ainmfhocal. Tá cuid eile acu nach gcuireann aon athrú ar an ainmfhocal.
- de, do, faoi, mar, ó roimh, trí, um : Cuirtear séimhiú ar ainmfhocail a leanann iad de ghnáth.
Ní shéimhíonn ‘um’ focal dar tús na gconsain p, b nó m.
Samplaí:
o Tháinig Ciara abhaile faoi dheireadh.
o Bhí an teach trí thine.
o Mar shampla
o Rachaidh muid ar saoire um Meitheamh.
- ag, as, chuig, go, le, dar, seachas, os, amhail: Ní chuirtear séimhiú ar na hainmfhocail a leanann iad.
Samplaí:
o D’eitil siad go Páras.
o Chuaigh mé go Gaillimh le Rian.
o Sheas siad os comhair an tsiopa
- Ar, gan, idir, thar: Cuirtear séimhiú ar ainmfhocail a leanann iad i roinnt cásanna
Samplaí le séimhiú:
o Bhí idir chailíní agus bhuachaillí ag an gcóisir (a chiallaíonn ‘both’ i mBéarla)
o Ghlaoigh siad ar Pheadar.
o D’fhan siad san Astráil thar bhliain.
Samplaí gan séimhiú:
o Stop siad i sráidbhaile idir Gaillimh agus Baile Átha Cliath. (a chiallaíonn ‘between’ i mBéarla)
o Bhí an scannán thar cionn.
o Bhí mé ar crith le heagla.
- i: Cuirtear urú ar ainmfhocail a leanann ‘i’ i gcónaí.
o Tá cónaí orm i nGaillimh
o Tá sé ag tabhairt faoi i bPort Láirge
o Bhí siad i mBéal Feirste.
Athraíonn ‘i’ go ‘in’ roimh áitainmneacha nach bhfuil Gaelaithe agus roimh theideal leabhair/dáin/gearrscéil.
Samplaí:
o in Los Angeles.
o in Cré na Cille.
