RSS

TÁ TÚ ANSEO Oideachas Cúpla Focal

Cúrsaí Oibre

Foghlaimeoidh tú conas You will learn how to:

  • cur síos a dhéanamh ar do ghnáthlá describe your average day 
  • dhá bhriathar san aimsir láithreach two verbs in the present tense
  • roinnt slite beatha some occupations

 

Tá Síle agus Maitiú pósta le dhá bhliain anuas. Is dochtúir í Síle agus bíonn sí ag obair go dian san ospidéal. Is múinteoir agus feirmeoir é Maitiú. Ní bhíonn nóiméad aige. Oibríonn Síle ceithre lá sa tseachtain, ó a hocht a chlog ar maidin go dtí a sé a chlog trathnóna. Críochníonn Maitiú ar a trí a chlog sa scoil ach ansin téann sé abhaile agus bíonn sé ag obair ar an bhfeirm. Tá an t-ádh leis go gcríochnaíonn sé ar scoil go luath. Bíonn dinnéar ag Síle agus ag Maitiú le chéile gach oíche nuair a thagann Síle abhaile ón obair.

Ceisteanna:

  1. Cén fhad (how long) a bhfuil Síle pósta le Maitiú?
  2. Cén fáth (why) nach mbíonn nóiméad ag Maitiú?
  3. Céard (what) a dhéanann Maitiú tar éis na scoile?
  4. (where) mbíonn Síle ag obair?

Abairtí úsáideacha:

Líon na bearnaí leis na briathra thíos:

Is rúnaí mé. __________ leis an dochtúir Ó Máille. _______________ ag obair ar a naoi ar maidin. ____________ briseadh lóin idir 1:00 agus 2:00. ____________ an teileafón agus _______ ag obair ar an ríomhaire. _______________ ar a cúig a chlog trathnóna.

Foclóir:

freagraím (freagair), oibrím (obair), críochnaím (críochnaigh), tosaím (tosaigh), glacaim (glac),  bím (bíonn)

Céard fút féin. Bí ag scríobh:

Is __________ mé. Oibrím in ospidéal/i meánscoil/i monarcha/i siopa. Tosaím ag obair ar _____ a chlog gach maidin. Glacaim briseadh lóin idir  _____ agus ________. Cabhraím leis na custaiméirí/na cliaint (clients)/ na hothair (patients). Críochnaím an obair ar _____ a chlog agus téim abhaile.

Foclóir:

altra (nurse), oibrí monarchan (factory worker), freastalaí (waiter/waitress), múinteoir (teacher), rúnaí (secretary), bean/fear an tí (housewife/husband)

 

 

Bí ag comhrá!

Lig ort gur tú Enda Kenny/Mary Lou McDonald/ an tSiúr Stanislaus Kennedy/ Sharon Ní Bheoláin/ Pat Shortt agus déan cur síos ar do ghnáth lá.

Freagair na ceisteanna a leanas chun cabhrú leat:

  1. Cén t-am a éiríonn tú?
  2. Cén t-am a itheann tú an bricfeasta?
  3. Cén modh taistil a bhíonn agat?
  4. Cé hiad na daoine lena labhraíonn tú?
  5. Cá n-íosann tú an lón?
  6. Cé a bhíonn in éineacht leat?
  7. Cén t-am a chríochnaíonn tú don lá?

 

Tomhas na seachtaine!

Bhí ridire ann lá & theastaigh uaidh cuairt a thabhairt ar an mbanríon.

Dúradh leis a bheith ann díreach ar 17:00.

Ag luas 15km san uair bheadh sé ann uair a’ chloig ró-luath.

Ag luas 10km san uair bheadh sé ann uair a’ chloig ró-dhéanach.

Ceisteanna:      Cén t-am ar fhág sé?

Cén fhad ar thaisteal sé?

Cén luas a bhí aige?

 

Nod na Seachtaine:

Briathar rialta/céad réimniú/aimsir láithreach:Regular verb/first conjugation/present tense

Dún(to close):Dúnaim, dúnann tú, dúnann sé/sí, dúnaimid, dúnann sibh, dúnann siad

Bris(to break):Brisim, briseann tú, briseann sé/sí, brisimid, briseann sibh, briseann siad

Cá bhfuil tú ag dul?

An tseachtain seo foghlaimeoidh tú conas:

  • Labhairt faoi laethanta saoire: How to discuss holidays
  • Ceisteanna a chur san aimsir chaite: How to ask questions in the past tense
  • Ceisteanna a fhreagairt san aimsir chaite: How to answer questions in the past tense

 

Bí ag léamh!

Saoire san Éigipt

Filleann an tumadóir Ruth Mellon ar an Muir Rua, áit a dtéann sí gach bliain:

Bhí bliain imithe thart ó bhí mé in Dahab, baile beag ar chósta thoir theas na leithinse Sinai san Éigipt. D’eitil mé ó Bhaile Átha Cliath go Londain agus ó Londain go Sharm el-Sheikh. Thaistil mé i dtacsaí ansin ón aerfort chuig an óstán.

Tháinig an bainisteoir amach le fáilte a chur romham. Bhí sé an-te agus nuair a thug an freastalaí sú mangó dom chaith mé siar go sciobtha é. Tháinig fear óg ansin agus thóg sé mo mhálaí go dtí an seomra leapa.

Chodail mé ar feadh tamaill agus ansin ghlac mé cithfholcadh. Chuir mé orm mo chuid éadaí samhraidh agus síos liom go dtí an linn snámha. D’ordaigh mé manglam agus lig mé osna. Bhí mé ar mo laethanta saoire ar deireadh agus bhí mé ag súil go mór le dul ag tumadóireacht ar an Muir Rua arís. D’fhan mé ansin ag féachaint ar an ngrian ag dul faoi.

Gluais

Leithinis: Peninsula

Freastalaí: Waiter/waitress

Sú mangó: Mango juice

Cithfholcadh: Shower

Manglam: Cocktail

Ag tumadóireacht: Diving

 

Cleachtadh

Léigh an téacs arís agus déan iarracht leagan Gaeilge a aimsiú le haghaidh na bhfrásaí thíos:

1. A year had gone by

2. On the south east coast

3. I travelled by taxi

4. The manager welcomed me

5. I showered

6. I ordered a cocktail

7. I was on holiday at last

8. I was looking forward to

9. Diving in the Red Sea

10. I watched the sunset

 

Bí ag Caint!

Déan iarracht na ceisteanna thíos a fhreagairt.

I. Cá ndeachaigh Ruth ar a laethanta saoire?

II. Cén modh taistil a bhí aici?

III. Cé a chuir fáilte roimpi ag an óstán?

IV. Céard a d’ól sí?

V. Céard a chonaic sí?

 


 

Leigheas

An bhfuil tú ag tabhairt aire duit féin?

An tseachtain seo foghlaimeoidh tú conas:

  • Cur síos a dhéanamh ar thimpiste: Give an account of an accident
  • Cealg foiche a leigheas: Cure a wasp sting
  • Comhairle a chur ar dhuine: To advise someone

Bí ag Léamh!

Léigh na habairtí thíos agus déan cinnte go dtuigeann tú iad. Mura dtuigeann tú focal bain úsáid as d’fhoclóir.

1  Bhris mé mo lámh.
 2  Tá pian i mo chluas.
 3  Tá mo rúitín ata.
 4  Tá fonn múisc orm.
 5  Tá póit orm.
 6  Ghortaigh mé mo dhroim.
 7  Tá teocht an-ard agam.
 8  Tá scornach tinn agam.
 9  Tá tuirse orm an t-am ar fad.
10 Tá tinneas cinn orm.

A Ba cheart duit neart uisce a ól.

B Ba cheart duit cuairt a thabhairt ar an dochtúir.

C Ba cheart duit deoch te a ól.

D Níor cheart duit dul a luí.

E Caithfidh tú X-ghathú a fháil.

F Cuir caipín ort féin agus déan cinnte go bhfuil tú te go leor.

G Cuir leac oighir uirthi.

H Ba cheart duit sos a ghlacadh.

I Tá tú ag ól an iomarca.

J Ba cheart duit bia sláintiúil a ithe.

Bí ag Comhrá!

Tá Gráinne san ospidéal agus tugann Treasa cuairt uirthi.

Treasa: A Ghráinne, tá sé go hálainn tú a fheiceáil.

Gráinne: Dia duit, a Threasa. Cén chaoi a bhfuil tú?

Treasa: Táim ag teacht chugam féin arís.

Gráinne: Inis dom céard a tharla.

Treasa: Bhí mé amuigh sa ghairdín ag déanamh roinnt garraíodóireachta. Ní fhaca mé go raibh nead foiche sa bhalla taobh thiar den tor a bhí á bhaint agam.

Gráinne: Is dóigh gur chuir tú isteach orthu.

Treasa: Chuir agus bhí siad an-mhíshásta. Tháinig saithe i mo dhiaidh agus cé gur rith mé uathu níor éirigh liom éalú ar deireadh ach bhí go leor acu tar éis cealg a chur ionam.

Gráinne: An bhfuil pian ort?

Treasa: Níl sé ródhona anois ach bhí sé nimhneach aréir agus bhí mé ag caitheamh amach freisin.

Gráinne: An mbeidh ort fanacht anseo i bhfad eile?

Treasa: Ní dóigh liom é. Tá súil agam dul abhaile amárach.

Ceist: Ar chuir foiche nó beach cealg ionat riamh? Céard a rinne tú?

Leigheas: Cuir leac oighir air ar feadh 20 nóiméad / cuir taos fiacla air / réitigh taos le sóid aráin agus uisce/ cuir roinnt fínéagair ar fhlocas cadáis & brú ar an áit a ndeachaigh an chealg isteach ionat.

Seanfhocal na Seachtaine!

I dtosach na haicíde is fusa é a leigheas / A disease caught in time is easier to cure

Conas cumarsáid a dhéanamh trí Ghaeilge bhunúsach

Mé féin — Me 
Dia duit.
Hello.
Dia is Muire Duit.
Hello.
Cén chaoi a bhfuil tú?
How are you?
Tá mé go maith
I’m well.
Cén t-ainm atá ort?
What is your name?
Is mise Pól.
I’m Paul.
Cén aois thú?
What age are you?
Tá mé bliain is fichid d’aois.
I’m 21 years old.
Cá bhfuil tú i do chónaí?
Where are you living?
Tá mé i mo chónaí i nGaillimh.
I live in Galway.

Sa bhaile – At home
Cá mhéad duine atá i do theaghlach?
How may people in your family?
Tá cúigear i mo theaghlach.
There are five in my family.
Cá mhéad deartháir agus deirfiúr atá agat?
How many brothers and sisters do you have?
Tá beirt deartháireacha agus deirfiúr amháin agam i mo theaghlach.
I have two brothers and one sister in my family.

An scoil/obair — School/work
An bhfuil tú ag an mbunscoil/meánscoil/ollscoil?
Are you at primary school/secondary school /college?
Táim ag an scoil/an ollscoil.
I am attending school/university.
Táim ag foghlaim Gaeilge.
I am learning Irish.
Is breá liom mo phost/an scoil/an ollscoil.
I love my job/school/college.

Uimhreacha—Numbers
1: Aon
2: Dó
3: Trí
4: Ceathair
5: Cúig
6: Sé
7: Seacht
8: Ocht
9: Naoi
10: Deich
11: Aon déag
20: Fiche

An grá faoi bhláth — Chat up lines

Gabh mo leithscéal. Is gadaí mé agus tá mé anseo chun do chroí a ghoid!
Excuse me. I’m a robber and I’m here to steal your heart!
Dá mbeinn in ann an aibítear a atheagrú, chuirfinn U agus I le chéile.
If I could rearrange the alphabet, I’d put U and I together.
Nílim ach tar éis bogadh anseo. An féidir liom na treoracha a fháil chuig do theach?
I just moved here. Can I get the directions to your house?
An eachtrán a bhí i d’athair mar níl aon duine eile cosúil leat ar domhan.
Was your father an alien because there’s no one else like you on earth.
 
Beidh tuilleadh nodanna again daoibh i bhforlíonadh Sheachtain na Gaeilge a bheidh in Foinse na seachtaine seo chugainn

An bhfaighidh tú mo mhála dom?

An tseachtain seo foghlaimeoidh tú: 

  • Cúig bhriathar neamhrialta san aimsir fháistineach: The future tense  five irregular verbs
  • Conas ceist a chur san aimsir fháistineach: How to ask questions in the future tense
  • Conas scéal a insint san aimsir fháistineach: How to tell a story in the future tense


Bí ag léamh

Tá deireadh seachtaine á eagrú ag Gael Spraoi!.
Ar chostas €169 gheobhaidh tú dhá oíche Leaba & Bricfeasta, lá iomlán imeachtaí le lón agus dinnéar blasta Dé Sathairn san áireamh.
Beidh rogha fhairsing imeachtaí; surfáil, cadhcáil, siúlóid dúlra cois abhainn agus srl.
Fágfaimid slán ag a chéile tar éis bricfeasta ar an Domhnach. Chun áit a chur in áirithe nó chun a thuilleadh eolais a fháil:
Fón: Anna ar 091 49440 nó Seoirse 085 4232672.

Gluais

eagrú: to organise
imeachtaí sóisialta: social events
rogha fhairsing: a wide variety
cur in áirithe: to book
san áireamh: included


Briathar Neamhrialta san aimsir fháistineach

Beir  
 

  • An mbéarfaidh tú?
  • Béarfaidh mé/tú/sé/sí/sibh/siad 
  • Béarfaimid
  • Ní bhéarfaidh

Faigh

  • An bhfaighidh tú?
  • Gheobhaidh mé/tú/sé/sí/sibh/siad
  • Gheobhaimid
  • Ní bhfaighidh

Ith                                                   

  •  An íosfaidh tú? 
  • Íosfaidh mé/tú/sé/sí/sibh/siad
  • Íosfaimid 
  • Ní íosfaidh mé

Tabhair

  •  An dtabharfaidh tú?  
  • Tabharfaidh mé/tú/sé/sí/sibh/siad
  • Ní thabharfaidh mé
  • Tabharfaimid


  • An mbeidh tú? 
  • Beimid  
  • Beidh mé/tú/sé srl
  • Ní bheidh

 

Bí ag Scríobh!

A. Líon na bearnaí sna habairtí seo a leanas.
1. (Beir) An ______________ tú ar an liathróid? ___________ / ____ _____________
(Will you catch the ball? I will / I will not)
2. (Faigh) An _______________ tú cupán tae dom? ___________ / __ _____________
(Will you get me a cup of tea? I will / I will not)
3. (Ith) ___ ______________ tú an cáca ar fad? ___________ / ____ _____________
(Will you eat the entire cake? I will / I will not)


B. Cum scéal bunaithe ar na habairtí thuas. Tosaigh le: ‘An mbéarfaidh tú ar an
liathróid?’ a d’fhiafraigh Pól d’Áine. ‘Teastaíonn uaim cleachtadh.’

 

Seanfhocal na Seachtaine!

neart go cur le chéile
There is no strength without unity.

'Táim ag dul go dtí an phictiúrlann’

An tseachtain seo foghlaimeoidh tú conas: 

 

  • Leithscéal a ghabháil: How to apologise 
  • D’uimhir ghutháin a thabhairt: Give your phone number 
  • A rá céard a cheannaigh tú: Say what you bought


Bí ag léamh!

Léigh os ard an nóta thíos a d’fhág Seán dá bhean chéile Eibhlín:

Dé Máirt, 7.30 i.n.

A Eibhlín, a chroí, tá brón orm nár ghlaoigh mé ort. Rinne mé dearmad glan air. Feicfidh mé ar ball thú. Táim ag dul go dtí an phictiúrlann anois le Gearóid agus Tom.

Seán
X X X

Bí ag scríobh!


Léigh an ríomhphost thíos agus ansin scríobh ríomhphost tú féin chuig do chara ag míniú cén fáth nár scríobh tú le fada.

Dia duit, a Sheoirse. Gabhaim pardún agat nach bhfuil anseo ach nóta gearr. Rugadh iníon bheag do m’iníon Sorcha. Caoimhe a thug sí uirthi. Tá sí gleoite. Táimid ar fad an-ghnóthach. Labhróidh mé leat go luath.

Gluais
Ríomhphost: Email
Cén fáth nár scríobh tú: Why you didn’t write
Gleoite: Pretty / lovely / delightful



Bí ag labhairt!

Glaoigh ar do chara agus abair leis/léi cén fáth nach féidir leat dul go dtí an phictiúrlann anocht.

Leithscéalta:
Róthuirseach: too tired
Róghnóthach: too busy
Róleisciúil: too lazy

 

Ranganna Gaeilge ar fud na tíre, cnag.ie

Conradh na Gaeilge
45 Sr. Doiminic
Gaillimh
091 567824
Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbat-turscar. Caithfidh JavaScript a bheith cumasaithe chun é a fheiceáil.

Conradh na Gaeilge
6 Sr. Fhearchair
Baile Átha Cliath 2
01 4757401
Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbat-turscar. Caithfidh JavaScript a bheith cumasaithe chun é a fheiceáil.

Laethanta Saoire: Cá bhfuil tú ag dul agus cén áit?

An tseachtain seo foghlaimeoidh tú:
  • Foclóir a bhaineann le laethanta saoire: Vocabulary connected with holidays
  • Conas ceist a chur san aimsir fháistineach: How to ask questions in the future tense
  • Conas do phleananna saoire a phlé: How to discuss your holiday plans

 

An cuimhin leat?

Cuir isteach an aimsir fháistineach den bhriathar sna habairtí thíos. Tá an chéad cheann déanta duit.

  1.  ___Beidh__ mé ag dul ar mo laethanta saoire an tseachtain seo chugainn (bí).
  2.  __________ mé le mo dheirfiúr nuair a bheidh mé i mBaile Átha Cliatha (fan).
  3. __________ mé béile deas in óstán breá (ith).
  4. __________ mé ag siúl cois farraige (téigh).
  5. __________ mé le ceol ar mo ipod (éist).
  6. __________ mé mórán leabhar nuair a bheidh mé ar laethanta saoire (léigh).
  7. __________ mé leis an mbean a bheidh ag fanacht in aice liom (labhair).
  8. __________ mé ar scannán nuair a bheidh tuirse orm (féach).
  9. __________ mé fíon deas nuair a bheidh mé sa Fhrainc (ól).
  10. __________ éad ar mo chara! (bí).

 

Bí ag léamh agus ag scríobh!

Tá na ceisteanna agus na freagraí thíos. Léigh iad — an dtuigeann tú iad? An féidir leat ceisteanna agus freagraí cosúil leo a chumadh?

Cá mbeidh tú ag fanacht?
Beidh mé ag fanacht:

  • in óstán
  • i dteach lóistín
  • i mo theach saoire

An mbeidh sibh ag fanacht le do thuismitheoirí?
Ní bheidh/Beidh:
  • ar feadh cúpla
  • go ceann míosa

 

Bí ag labhairt!

(i) Cum ceisteanna a mbeadh na habairtí seo mar fhreagra orthu.


(ii)  Cum abairtí iomlána bunaithe ar na freagraí thuas.
(iii) Bí ag comhrá le do chara faoi do shaoire.

Slite beatha: ‘Cén fáth ar fhág tú do phost?’

An tseachtain seo foghlaimeoidh tú faoi:

  • Slite beatha: Careers
  •  Labhairt faoi d’áit oibre: Talk about your workplace 
  • An aimsir láithreach, briathra rialta sa dara réimniú: The present tense, regular verbs, second conjugation 


Bí ag léamh!
 
Is mise Fidelma. Is rúnaí scoile mé. Éirím de ghnáth ar a seacht a chlog. Tiomáinim chun na scoile agus ithim mo bhricfeasta i mbialann na scoile ar a hocht a chlog.

Bím i m’oifig ag leathuair tar éis a hocht agus oibrím go dtí a cúig a chlog ó Luan go Déardaoin.

Bíonn leathlá agam ar an Aoine. Ithim dinnéar le m’fhear céile gach tráthnóna agus ansin téim ar siúlóid nuair a bhíonn an aimsir go deas. Nuair a bhíonn sé fuar agus fliuch sa gheimhreadh fanaim cois tine.

 

Fíor nó bréagach
1.
  Is múinteoir scoile í Fidelma.
     Fíor/Bréagach
2.
  Ní itheann sí aon bhricfeasta.
     Fíor/Bréagach
3.
  Tosaíonn sí ag obair ar a hocht a chlog.
     Fíor/Bréagach
4.
  Oibríonn sí go dtí a cúig a chlog gach lá
     Fíor/Bréagach
5.
  Uaireanta téann sí ag snámh.
     Fíor/Bréagach
6.
  Itheann sí lón lena fear céile gach lá.
     Fíor/Bréagach

 

Bí ag scríobh
Freagair na ceisteanna thíos. Tá tús curtha leis na freagraí.

I. An éiríonn tú go luath ar maidin?
    Éirím/Ní éirím…
II. An itheann tú bricfeasta mór?
     Ithim/Ní ithim…
III. An dtéann tú go dtí an obair ar an traein?
     Téim/Ní théim…
IV. An dtosaíonn tú ag obair ar a 8 a chlog?

     Tosaím/Ní thosaím…
V. An mbíonn lón agat le do chairde go minic?
      Bíonn/Ní bhíonn…
VI. An gcríochnaíonn tú an obair ar a 5 a chlog?
      Críochnaím/Ní chríochnaím…
VII. An bhféachann tú ar an teilifís gach oíche?
      Féachaim/Ní fhéachaim…

Nod na seachtaine

 Briathra rialta

Briathra rialta, dara réimniú, aimsir láithreach
Regular verbs, second conjugation, present tense
Éirigh (get up): Éirím, éiríonn tú, éiríonn sé/sí, éirímid, éiríonn sibh, éiríonn siad.
Críochnaigh (finish): Críochnaím, críochnaíonn tú, críochnaíonn sé/sí, críochnaímid, críochnaíonn sibh, críochnaíonn siad.

An féidir leat na poist a cheangal leis an áit oibre?
1.
fear/bean gnó
2. múinteoir meánscoile
3. altra
4. oibrí monarchan

5. freastalaí
6. meicneoir
7. léachtóir
8. fear/bean an phoist
9. cuntasóir
10. aisteoir

a. garáiste
b. amharclann
c. meánscoil
d. ospidéal
e. cuideachta
f. oifig an phoist
g. bialann
h. monarcha
i. banc

j. ollscoil

Abairtí úsáideacha

 Sinéad: Dia duit, a Éamoinn. Tá fáilte romhat ar an gclár inniu. Inis dúinn cén tslí bheatha atá agat?

Éamonn: Tá mo ghnó féin agam. Is meicneoir mé. Bhí mé ag obair do gharáiste eile ar feadh ceithre bliana ach d’éirigh mé as agus d’oscail mé m’áit féin.

Sinéad: An dtaitníonn sé leat do ghnó féin a bheith agat?

Éamonn: Taitníonn cinnte. Bím gnóthach ach is breá liom a bheith féinfhostaithe.

Sinéad: Cén fáth ar fhág tú an post deireanach a bhí agat?

Éamonn: Bhí post buan agam le tuarastal maith ach ag deireadh an lae b’fhearr liom bheith ag obair dom féin.

Sinéad: Agus an mbíonn laethanta saoire ar bith anois agat, a Éamoinn?

Éamonn: Bhuel, ní bhíonn i ndáiríre. Ach táim ag súil le cúpla lá saoire a bheith agam go luath.

Gluais

 Clár: Programme
Meicneoir: Mechanic
Slí bheatha: Occupation
Post buan: Permanent job
Féinfhostaithe: Self-employed
Tuarastal: Wage

 

Tomhas na seachtaine
Is múinteoirí scoile iad an tUasal Bán, Dubh agus Rua. Tá cúig ábhar le múineadh: Béarla, Fraincis, Mata, Stair agus Tíreolaíocht.

 

Noda
1)
Ní thuigeann an tUasal Dubh uillinneacha (angles).
2) Níl a fhios ag aon duine acu seachas an tUasal Bán cá bhfuil na hAlpa (The Alps).
3) Múineann gach múinteoir trí ábhar.
4) Níl aon ábhar ann a mhúineann na triúr múinteoirí.
5) Múineann beirt acu cuid de na hábhair chéanna.
6) Tá dhá theanga ar a thoil ag an Uasal Rua.

Ceist: Cén duine a mhúineann cén t-ábhar?


Ranganna Gaeilge ar fud na tíre, cnag.ie

Conradh na Gaeilge
45 Sr. Doiminic
Gaillimh
091 567824

Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbat-turscar. Caithfidh JavaScript a bheith cumasaithe chun é a fheiceáil.

Conradh na Gaeilge
6 Sr. Fhearchair
Baile Átha Cliath 2
01 4757401

Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbat-turscar. Caithfidh JavaScript a bheith cumasaithe chun é a fheiceáil.

 

Ar mhaith leat bia Síneach a ordú?

An tseachtain seo foghlaimeoidh tú:

  • Briathra a bhaineann le ham saor: Verbs to do with free time
  • An aimsir fháistineach: The future tense
  • Súil siar ar mhíonna na bliana: A look back at the months of the year


Bí ag léamh agus ag scríobh

(i) Léigh an comhrá thíos.
Síofra:
Ar mhaith leat bia Síneach a ordú agus féachaint ar scannán?
Muireann: Cén t-am a chríochnóidh tú?
Síofra: Ar a cúig. Baileoidh mé tú ag an oifig. Rachaimid go dtí an siopa agus piocfaimid scannán amach le chéile.
Muireann: Rachaimid ina dhiaidh sin agus cuirfimid glaoch ar an mbialann. Tabharfaidh siad an bia go dtí an teach.
Síofra: Iontach. Feicfidh mé ar a cúig tú mar sin.
Muireann: Slán go fóill.

(i) Cuir líne faoi na briathra atá san aimsir fháistineach sa chomhrá thuas.
(ii) Céard a dhéanfaidh tusa anocht?
(a) rachaidh sibh go dtí an phictiúrlann
(b) rachaidh sibh ar shiúlóid
(c) rachaidh sibh go dtí an amharclann.


Bí ag scríobh

Céard a dhéanfaidh tú an tseachtain seo? Líon isteach do dhialann. Tá sampla déanta.

Bí ag labhairt!

(i) Úsáid do shamhlaíocht! Smaoinigh ar do chéad laethanta saoire eile. Cén uair a bheidh tú ag imeacht?

  • Rachaidh mé i gceann seachtaine / míosa / bliana / dhá mhí…
  • Rachaidh mé ag tús mhí an Mheithimh/ag tús mhí Mheán Fómhair

(ii) Freagair na ceisteanna a, b & c thíos duit féin.

(a) Cá rachaidh tú ar do laethanta saoire?
An Ghréig, An Astráil, Meiriceá, Tuaisceart Éireann, Iarthar Chorcaí

(b) Cé a bheidh leat?
Mo chlann / mo theaghlach / mo chairde / mo chuid
deirfiúracha / mo pháistí / m’fhear céile / mo mhadra

(c) Cá fhad a bheidh tú ann?
Ar feadh seachtaine / coicíse / míosa / bliana / ar feadh trí seachtaine / dhá mhí

(iii) Anois, cuir na ceisteanna céanna ar do chairde.

Céard é d’uimhir ghutháin?

An tseachtain seo foghlaimeoidh tú conas:

  • Comhrá a dhéanamh ag cóisir: Chat at a party  
  • D’uimhir ghutháin a thabhairt: Give your phone number  
  • A rá céard a cheannaigh tú: Say what you bought 

 

Bí ag scríobh!

Déan iarracht na habairtí i nGaeilge agus na habairtí i mBéarla thíos a mheaitseáil:

1 Cén t-ainm atá ort?
2 Céard é d’uimhir ghutháin?
3 Cén chaoi a bhfuil tú?
4 Tá sé go deas casadh leat.
5 Ní thuigim.

A) I don’t understand.
B) How are you?
C) It’s nice to meet you.
D) What’s your name?
E) What’s your phone number?

 

Bí ag labhairt!

Tosaíonn Ian agus Gráinne ag comhrá ag cóisir:

Ian:            Hello. How are you?
Gráinne:   Dia is Muire duit. Táim go maith go raibh maith agat. Céard fút féin?
Ian:            I’m fine thanks. I’m Ian. What’s your name?
Gráinne:   Is mise Gráinne.
Ian:            It’s nice to meet you.
Gráinne:   Tá sé go deas bualadh leat freisin.
Ian:            What’s your phone number?
Gráinne:   086 1293812.


Bí ag léamh!


Líon na bearnaí sa téacs thíos agus léigh amach os ard ansin é:

Chuaigh mé go dtí an t-ionad siopadóireachta ar an Satharn. Tá ________ ________ (20+siopa) ar a laghad* san ionad. Cheannaigh mé _______ _________ (2+t-léine) sa chéad siopa, _______ _________ (1+geansaí) sa dara siopa, ____________ __________ (10+úll), ________ ___________ (24+ubh), ___________ ___________ (5+builín** aráin) agus ________ __________ (6+ispín) san ollmhargadh. Bhí mé lánsásta ag teacht abhaile.
*at least **loaf

Cén aimsir ina bhfuil an téacs scríofa?

 

Ranganna Gaeilge ar fud na tíre, cnag.ie

Conradh na Gaeilge
45 Sr. Doiminic
Gaillimh
091 567824

Conradh na Gaeilge
6 Sr. Fhearchair
Baile Átha Cliath 2
01 4757401
Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbat-turscar. Caithfidh JavaScript a bheith cumasaithe chun é a fheiceáil.

Sladmhargadh ar Chúrsaí Gaeilge do Dhaoine Fásta i gCeatharlach

Cuireann Gaelchultúr Cúrsaí Gaeilge do dhaoine fásta ar fáil in ionaid éagsúla ar fud na tíre trí huaire sa bhliain. I gcomhar le Glór Cheatharlach, beidh cúrsaí an tsamhraidh ag tosú i gCeatharlach an tseachtain dar tús an 23 Bealtaine. Ag braith ar éileamh beidh cúig chúrsa á dtairiscint agus iad dírithe ar ghlanthosaitheoirí, bunleibheál, meánleibhéal agus ardleibhéil. Is mionchúrsaí samhraidh iad seo a rithfidh thar sé seachtainí agus dóibh siúd a chláraíonn anois tá tairiscint speisialta san áireamh. Tá lascaine ar fáil leis an táille ar €100 seachas an gnáth-tháille de €120. Beidh na cúrsaí ar siúl oíche amháin sa tseachtain ó 7.00-9.00i.n. leis na bunranganna Dé Luain, meánranganna Dé Máirt agus ardranganna Dé Céadaoin. Reáchtálfar na ranganna uile in oifigí na Comhairle Contae ar Bhóthar Átha Í. Dóibh siúd nach bhfuil cinnte faoin leibhéal is oiriúnaí dóibh is féidir féinmheasúnú a dhéanamh le scrúdú ar líne ar www.gaelchultúr.com. Gach eolas ar fáil ó Ghlór Cheatharlach ar 085 1340047, 059 9158105 nó Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbat-turscar. Caithfidh JavaScript a bheith cumasaithe chun é a fheiceáil..

Cá mhéad deartháir atá agat?

An tseachtain seo foghlaimeoidh tú conas:

  • A rá cé mhéad i do theaghlach: Say how many are in your household
  • Daoine a chomhaireamh: Count people
  • Uimhreacha pearsanta a scríobh: Write personal numbers
  • Nod na seachtaine: Hint of the week

Súil siar!


Cuir Gaeilge ar na nithe seo:
  1. nobody
  2. twin
  3. 6 + duine
  4. 10 + box
  5. Cén aois/airde thú?

 

Bí ag léamh!

Leanann an ginideach iolra na huimhreacha pearsanta. (The genitive plural follows the personal numbers.) Ná bí buartha faoin téarmaíocht ach foghlaim na samplaí seo:

  • ceathrar tuismitheoirí: four parents
  • cúigear imreoirí: five players
  • seisear deirfiúracha: six sisters
  • seachtar deartháireacha: seven brothers
  • ochtar iníonacha: eight daughters

 

Bí ag labhairt!

A. Fiafraigh de do chara:

  1. Cé mhéad duine atá ina c(h)lann agus cé hiad?
  2. Cé mhéad deartháir/deirfiúr atá aige/aici?
  3. An bhfuil aon neacht/nia aige/aici agus cén aois iad?

B. Léigh an t-alt thíos (tabhair aird ar leith ar an gcló trom) agus freagair na ceisteanna:
Is mise Clíona. Tá m’fhear céile Tom ag obair i siopa grósaera. Tá beirt mhac againn agus iníon amháin. Is é Mícheál an duine is sine, tá sé dhá bhliain is fiche d’aois agus tá sé ag obair i monarcha le trí bliana anuas. Tá Feargal ag freastal ar choláiste i Sligeach, tá sé fiche bliain d’aois. Is í Síle an duine is óige, tá sí seacht mbliana déag d'aois agus tá sí ag freastal ar an meánscoil fós.

  1. Cé mhéad duine i dteaghlach Chlíona?
  2. Cé mhéad mac atá aici féin agus Tom?
  3. Cé mhéad iníon atá acu?
  4. Cé mhéad acu atá ar scoil go fóill?
  5. Cá fhad atá Mícheál ag obair?


Bí ag scríobh!
Scríobh amach ina n-iomláine: (i) 4 (fear), (ii) 6 (duine), (iii) 9 (páiste), (iv) 14 (imreoir), (v) 5 (cailín)


Ranganna Gaeilge ar fud na tíre, cnag.ie

Conradh na Gaeilge
45 Sr. Doiminic
Gaillimh
091 567824
Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbat-turscar. Caithfidh JavaScript a bheith cumasaithe chun é a fheiceáil..ieConradh">Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbat-turscar. Caithfidh JavaScript a bheith cumasaithe chun é a fheiceáil.

Conradh na Gaeilge
6 Sr. Fhearchair
Baile Átha Cliath 2
01 4757401
Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbat-turscar. Caithfidh JavaScript a bheith cumasaithe chun é a fheiceáil.

Ag lorg cúnaimh

An tseachtain seo foghlaimeoidh tú conas:

  • Cúnamh a lorg ó dhuine: Ask for assistance
  • Gar a iarraidh ar dhuine: Ask someone for a favour
  • Treoracha a lorg nó a thabhairt: Ask for or give directions

Bí ag scríobh!

A. Cuir na focail seo thíos san ord ceart.
1. Doras a liom an an seo dhúnadh féidir?  (Can I close this door?)
2. Ais dtoil amárach mhiste ar libh teacht ar le bhur?  (Would you (pl.) mind coming back tomorrow, please?)
3. Bhféadfá le sheoladh do an a ríomhphoist thoil dom do thabhairt?  (Could you give me your e-mail address please?)
4. Euro a uait féidir iasacht liom deich an fháil?  (Can I borrow ten euro from you?)
5. é le ar do arís leat thoil sin rá mhiste a? (Would you mind saying that again please?)

B. Céard a déarfá sna cásanna thíos?
1. Tá tú ag iarraidh ar chustaiméir de do chuid glaoch ort Dé Céadaoin.
2. Iarr ar do chomhghleacaí (colleague) ag an obair fuinneog a oscailt.
3. Iarr ar do nia (nephew) a sheomra codlata a ghlanadh.
4. Faigh uimhir theagmhála ó do chustaiméir.
5. Iarr ar dhuine éigin an doras a dhúnadh.


Bí ag Comhrá!

An Tasc

Tá tú ar do laethanta saoire i Londain agus tá treoracha de dhíth ort. Stop duine éigin ar an tsráid agus iarr treoracha orthu, chuig an músaem, chuig an bpictiúrlann, chuig an dánlann, chuig an mbanc…

Abairtí úsáideacha

  • Cas ar dheis/ar chlé. 
  • Lean ort chomh fada leis na soilse tráchta agus cas ar dheis ansin.
  • Téigh trasna an droichid. 
  • Iompaigh ar chlé os comhair an tséipéil. 
  • Tá an banc díreach ar aghaidh shiopa an bhúistéara. 
  • Téigh go dtí bun na sráide. 
  • Tóg an dara casadh ar chlé/dheis. 
  • Feicfidh tú an dánlann díreach in aice na habhann.
  • aiféala orm, ach is turasóir mé féin freisin.

Cén sórt deireadh seachtaine a bhí agat?

An tseachtain seo foghlaimeoidh tú:
  • Na réimíreanna an- agus ró(-): The prefixes an- (very) and ró(-) (too) 
  • Ag labhairt faoin deireadh seachtaine: Describe your weekend 
  • Aidiachtaí coitianta: Common adjectives 


Bí ag léamh!

(i) Léigh an comhrá thíos

(ii) Cuir líne faoi na haidiachtaí ar fad

(iii) Tabhair faoi deara na réimíreanna an- agus ró(-).

Seosamh: Dia duit, a Dheasúin. An raibh deireadh seachtaine deas agat?

Deasún: Bhí sé an-deas, a Sheosaimh, ach róghearr mar is gnáth. Céard fút féin?

Seosamh: Bhí scíth dheas agam. Bhí an-tuirse orm agus chodail mé amach maidin Dé Sathairn. Bhí an aimsir an-te, nach raibh?

Deasún: Bhí sé róthe domsa. Chuaigh mé isteach go dtí an baile mór ach bhí sé an-ghnóthach. Tháinig mé abhaile arís gan na hearraí grósaera a cheannach. Ní raibh mo bhean chéile róshásta liom!

Seosamh: Creidim é sin. Níl aithne rómhaith agam uirthi. Nach bean mhór í do bhean agus í an-ard?

Deasún: Is ea. Réitigh mé cúpán tae di agus ní raibh rudaí ró-olc ansin.

 

Bí ag scríobh!

Le linn an chomhrá thuas, bhain na cainteoirí

úsáid as na réimíreanna an- (very) agus ró(-) (too).

Mar shampla:

an-deas

róghearr

an-tuirse

róthe

an-ghnóthach

róshásta

an-ard

ró-olc

1) Déan iarracht a mhíniú conas an- a úsáid agus conas ró(-) a úsáid.

2) Cuir an réimír an- roimh na haidiachtaí seo a leanas. Nuair a bheidh sé sin déanta

agat, déan an rud céanna leis an réimír ró(-).

1. Maith ______________

2. Cineálta ____________

3. Mór ________________

4. Suimiúil ____________

5. Uasal _______________

6. Tábhachtach _______________

 

Bí ag labhairt!

Déan comhrá le do chara faoin deireadh seachtaine a bhí agat. Bain úsáid as na haidiachtaí agus na réimíreanna a d’fhoghlaim tú ar an leathanach seo.

 

Nod na Seachtaine

  •  Tar éis an-, séimhítear na consain seachas d, t, s. Bíonn fleiscín (hyphen) i gcónaí tar éis an-.
     Mar shampla:
    maith, an-mhaith
                           deas, an-deas
                           suimiúil, an-suimiúil
  • Ní thagann aon athrú ar ghutaí.
    Mar shampla:
    óg, an-óg
                          aosta, an-aosta
  • Séimhítear consain tar éis ró(-). Ní bhíonn fleiscín idir ró agus consan de ghnáth.
    Mar shampla:
    maith, rómhaith
                          te róthe
  • Bíonn fleiscín (-) idir ró agus guta i gcónaí.
    Mar shampla:
    óg, ró-óg
                          aosta, ró-aosta


Ranganna Gaeilge ar fud na tíre, cnag.ie

Conradh na Gaeilge
45 Sr. Doiminic
Gaillimh
091 567824
Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbat-turscar. Caithfidh JavaScript a bheith cumasaithe chun é a fheiceáil.

Conradh na Gaeilge
6 Sr. Fhearchair
Baile Átha Cliath 2
01 4757401
Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbat-turscar. Caithfidh JavaScript a bheith cumasaithe chun é a fheiceáil.

An Modh Ordaitheach

An tseachtain seo foghlaimeoidh tú conas:

  • An modh ordaitheach a úsáid: Use the imperative
  • Comhrá a dhéanamh le do chomhghleacaithe: Converse with your colleagues
  • Ordú a thabhairt: Give an order
  • Gar a iarraidh go béasach: Make a polite request

 

An Modh Ordaitheach

An cuimhin leat an modh ordaitheach?

Críochnaigh an comhrá thíos.

Tuismitheoir: A Ghearóid, _________________ (come here) agus __________________ (hurry up) le do thoil, tá do bhéile réidh.

Páiste: Nílim ag iarraidh teacht isteach, táim ag spraoi le Seán.

Tuismitheoir: __________ dána (Don’t be bold). Anois, ____________ (wash) do lámha, __________ (sit down) agus __________ (eat) do bhéile.

Páiste: Cén fáth?

Tuismitheoir:siad salach. ____________________ (Sit down) agus __________ (eat) do bhéile.

 

Bí ag labhairt!

Nuair atá gar (favour) uait, tá dhá bhealach ann chun é a iarraidh ar dhuine.

* Ar láimh amháin, d’fhéadfá é a dhéanamh i bhfoirm ordaithe: Tabhair dom an bhileog sin!

* Is féidir ordú mar seo a úsáid nuair atá tú ag caint le leanaí nó le daoine a bhfuil aithne mhaith agat orthu.

 

Bí ag scríobh!

Déan iarracht Gaeilge a chur ar na horduithe seo:

Nod: Seo thíos na briathra a bheidh ag teastáil: Tar, Tabhair, Dún, Déan, Fan, Éist, Cuir, Glaoigh, Fág, Glan. (Beidh ort briathar amháin a úsáid faoi dhó.)

1. Put the letter in the post.

2. Call me.

3. Listen to me.

4. Wait a minute.

5. Leave it on the table.

6. Do that for me.

7. Come here.

8. Clean the kitchen.

9. Give him a message (teachtaireacht).

10. Come back tomorrow.

11. Close the window.

 

Bí ag léamh!

Nuair a labhraíonn tú le daoine nach bhfuil mórán aithne agat orthu is fearr go mór an leagan béasach a úsáid.

Ruairí: A Ghráinne, nach bhfuil cruinniú agat leis an Uasal ó hEidhin inniu?

Gráinne: Tá, beidh sé istigh ar ball.

Ruairí: Ar mhiste leat teachtaireacht a thabhairt dó?

Gráinne: Déanfaidh mé cinnte.

Ruairí: Abair leis nach mbeidh mé ar fáil tráthnóna inniu ach má chuireann sé glaoch orm tiocfaimid ar shocrú eile.

Gráinne: Maith go leor, déanfaidh mé sin.

 

Féach ar na frásaí Béarla thíos. An bhfuil Gaeilge agat orthu?

1. Would you mind?

2. Can you..?

3. Could you...?

4. Could you (Iolra)?

 

Seanfhocal

Ná bíodh do theanga faoi do chrios.
Don’t keep your tongue under your belt.

Ag cur síos ar dhaoine: An bhfuil deartháireacha agat?

An tseachtain seo foghlaimeoidh tú conas:

  • Cur síos fisiciúil a dhéanamh ar dhuine: To describe physical attributes
  • An copail ‘is’ a úsáid: The copula ‘is’
  • Dhá fhorainm réamhfhoclacha a úsáid: Two prepositional pronouns

Bí ag scríobh!

Forainmneacha Réamhfhoclacha = Forainm + Réamhfhocal
Forainmneacha na Gaeilge:
mé, tú, sé, sí, muid/sinn, sibh, siad.

Réamhfhocail shimplí: le, ag, do, de, faoi, ó, roimh, chuig. Nuair a chuireann tú forainm agus réamhfhocal le chéile faigheann tú forainm réamhfhoclach.

Mar shampla: ag+mé = agam, ag+tú = agat, ag+sé = aige, ag+sí = aici, ag+muid / sinn = againn, ag+sibh = agaibh, ag+siad = acu, ar+mé = orm, ar+tú = ort, ar+sé = air, ar+sí = uirthi, ar+muid / sinn = orainn, ar+sibh = oraibh, ar+siad = orthu

1. Tá deartháir amháin ____________ (ag+mé) ach tá triúr deartháireacha _________ (ag+sé).
2. Tá súile gorma ____________ (ag+sé) agus gruaig dhonn ________ (ar+sé).
3. Níl aon obair déanta ___________ (ag+muid/sinn) go fóill.
4. Tá carr nua ag teastáil uathu ach níl an t-airgead ________(ag+siad).
5. Bhí fearg mhór ___________ (ar+sé) nuair a chonaic sé an bord briste.

Bí ag léamh!

 Ailbhe: A Shiobhán, an bhfuil aithne agat ar Sheosamh?
Siobhán: Seosamh?
Ailbhe: Is ea, is cara le Séamus é. Bhí sé ag an gcluiche peile leis inné.
Siobhán: An é sin an fear ard rua atá i gceist agat?
Ailbhe: Is é go díreach. Nach bhfuil sé an-dathúil?
Siobhán: Tá cinnte agus téagartha.
Ailbhe: Is breá liom a chuid súile móra gorma agus an folt catach rua atá air.
Siobhán: Meas tú an bhfuil cailín aige?

Bí ag labhairt!

 Baintear úsáid as an gcopail ‘is’ chun cur síos a dhéanamh ar dhuine.

Mar shampla:

  • Is fear beag é.
  • Is bean ard í. 
  • Is buachaill tanaí é.
  • Is cailín álainn í.

Conas a déarfá:

  • He is a handsome man. ________________________.
  • She is a beautiful woman. ________________________.

Aidiachtaí úsáideacha eile: ard, an-ard, sách ard, beag, an-bheag, tanaí, ramhar, téagartha (well-built), dathúil (beautiful), óg, meánaosta (middle-aged), sean / aosta / críonna, maol (bald)

(i) Déan cur síos ort féin. Lean an sampla thíos.

Is mise Gráinne. Tá súile móra gorma agam agus tá gruaig fhada chatach dhubh orm. Tá mé cuibheasach ard agus tanaí. Tá mé óg go leor go fóill.

(ii) Anois, ag labhairt le do chara, déan cur síos ar dhuine a casadh ort ag an deireadh seachtaine.

Nod na seachtaine

a) Bíonn gruaig ar dhuine sa Ghaeilge
b) Tá an focal gruaig baininscneach. Mar shampla: Tá gruaig dhonn orm.

Ranganna Gaeilge ar fud na tíre, cnag.ie

Conradh na Gaeilge
45 Sr. Doiminic
Gaillimh
091 567824
Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbat-turscar. Caithfidh JavaScript a bheith cumasaithe chun é a fheiceáil.

Conradh na Gaeilge
6 Sr. Fhearchair
Baile Átha Cliath 2
01 4757401
Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbat-turscar. Caithfidh JavaScript a bheith cumasaithe chun é a fheiceáil.

 

Cárta poist

An tseachtain seo foghlaimeoidh tú conas:

  •  Cárta poist a scríobh: Write a postcard
  •  Scéal a scríobh san aimsir chaite: Write a story in the past tense
  •  Ceist a chumadh san aimsir chaite: Compose a question in the past tense


Bí ag scríobh!

Cárta Poist: Roghnaigh an focal is oiriúnaí (a), (b), (c) nó (d) le cur i ngach bearna:
A Shíle, a chara,
An cuimhin leat an tsaoire a chaith mé sa Spáinn anuraidh? ___________ (1) mé ó Chorcaigh go Barcelona. _________ (2) mé in óstán deas i mbaile álainn cois farraige in aice le Barcelona. _________ (3) Éireannaigh eile, Sasanaigh, Gearmánaigh agus go leor Spáinneach ag fanacht san óstán chomh maith. _____________ (4) mé an-mhaith leis na hÉireannaigh eile a bhí ann agus ____________ (5) dinnéar le chéile gach oíche.
Bhí an aimsir ar fheabhas ar fad, an ghrian ag taitneamh gach lá. ____________ (6) mé ar a deich a chlog agus chuaigh mé ag snámh. Ar mhaith leat teacht ar laethanta saoire liom i mbliana? Cuirfidh mé glaoch ort ar an Aoine.
Slán tamall,
Orla

1. (a) eitil  (b) d’eitil  (c) eitlím (d) d’eitlím

2. (a) fanacht (b) fan   (c) d’fhan (d) fhan

3. (a) bhí  (b) tá  (c) raibh (d) bhíomar

4. (a) réitím (b) réitigh  (c) réiteoidh (d) réiteach

5. (a) itheamar (b) d’ith  (c) ith  (d) d’itheamar

6. (a) éirím (b) éirí  (c) d’éirigh (d) éirigh


Líon na bearnaí

Comhrá 1 (ceannaigh)
A: Ar cheannaigh tú an leabhar nua fós?
B: Cheannaigh.
A: Ar léigh tú é go fóill?
B: Níor léigh, bhuel thosaigh mé air aréir ach níor chríochnaigh mé é go fóill.

Comhrá 2 (oscail)
A: Ar ___________ tú an doras tosaigh?
B: _____________ mé ar ball é.
A: Go raibh maith agat.

Comhrá 3 (éirigh)
A: Ar _________ tú go moch ar maidin?
B: _____________ mé ar a sé.

Comhrá 4 (imigh)
A: Ar __________ tú go luath?
B: ____________ mé ar a sé.

Comhrá 5 (freagair)
A: ___ fhreagair tú na ceisteanna go léir?
B: Níor ________________. Tosóidh mé anois orthu.

Laethanta saoire sa Ghaeltacht: ‘Cá mbeidh tú ag dul i mbliana?’

An tseachtain seo foghlaimeoidh tú conas:

  • Ceist a chur san aimsir fháistineach: Ask questions in the future tense 
  • Conas lóistín a chur in áirithe: How to book accommodation 
  • Conas labhairt faoi do phleananna saoire: Discuss holiday plans 
  • Cúig bhriathar mhírialta san aimsir fháistineach: Five irregular verbs, future tense 

Bí ag labhairt!

(i) Ar thug tú cuairt ar aon cheann de na ceantair Ghaeltachta thíos riamh? Gaeltacht Chiarraí, an Rinn, Gaeltacht Chorcaí, Gaeltacht Chonnacht, Ráth Chairn, Gaeltacht Mhaigh Eo, Gaeltacht Dhún na nGall.

(ii) Tá tú ag dul ar laethanta saoire go dtí ceann de na Gaeltachtaí thuas. Labhair le do chara faoi na laethanta saoire atá pleanáilte agaibh sa Ghaeltacht. Féach ar na ceisteanna seo agus bain úsáid astu le comhrá a dhéanamh.

  • Cá mbeidh tú ag dul ar laethanta saoire i mbliana?
  • Cé a rachaidh leat?
  • Cén uair a fhágfaidh sibh an baile?
  • Cá fhad a fhanfaidh sibh ann?
  • Cá bhfanfaidh sibh?
  • An mbeidh na páistí leat?
  • An mbeidh d’fhear céile / do bhean chéile / do pháirtí leat?


Cúig bhriathar mhírialta san aimsir fháistineach

Beir                                                  Faigh
An mbéarfaidh tú?                          An bhfaighidh tú?
Béarfaidh mé/tú/sé/sí/sibh/siad    Gheobhaidh mé/tú/sé/sí/sibh/siad
Béarfaimid                                      Gheobhaimid
Ní bhéarfaidh mé                            Ní bhfaighidh mé

Ith                                                     Tabhair
An íosfaidh tú?                                 An dtabharfaidh tú?
Íosfaidh mé/tú/sé/sí/sibh/siad        Tabharfaidh mé/tú/sé/sí/sibh/siad
Íosfaimid                                          Tabharfaimid
Ní íosfaidh mé                                 Ní thabharfaidh mé


An mbeidh tú?
Beidh mé/tú/sé/sí/sibh/siad
Beimid
Ní bheidh mé

 

Bí ag léamh!
Tá deireadh seachtaine spraoi á eagrú ag Gael Spraoi!, comhlacht a eagraíonn imeachtaí sóisialta trí mheán na Gaeilge. Más mian leat do chuid Gaeilge a chleachtadh agus tú ag foghlaim scileanna nua faoin tuath, seo do sheans!

Ar chostas €169 gheobhaidh tú dhá oíche leaba agus bricfeasta, lá iomlán imeachtaí le lón agus dinnéar blasta tráthnóna Dé Sathairn san áireamh. Baileoidh an grúpa le chéile tráthnóna Dé hAoine.

Beidh rogha fhairsing imeachtaí faoin aer ar an Satharn; surfáil, cadhcáil, dreapadh na rópaí airde, siúlóid sléibhte srl. Tráthnóna Dé Sathairn íosfaidh an grúpa dinnéar le chéile agus beidh deis imeachtaí an lae a phlé.

Tá fáilte roimh chách! Chun lóistín a chur in áirithe nó chun tuilleadh eolais a fháil: Fón: Anna 091 49440 nó Seoirse 085 4232672

Gluais
Eagrú:
to organise
Imeachtaí sóisialta: social events
Rogha fhairsing:
a wide variety
Fáilte roimh chách:
all welcome
Cur in áirithe:
to book
San áireamh:
included

 

Ag cur lóistín in áirithe
Ba mhaith leat féin agus do chairde deireadh seachtaine a chaitheamh i nGaeltacht na Rinne i gContae Phort Láirge. Dúradh leat go bhfuil Óstán an Rí an-deas. Cuir glaoch teileafóin le deireadh seachtaine a chur in áirithe.

 

Nod na seachtaine

Caol le caol agus leathan le leathan
Íosfaidh mé ach Feicfidh mé
Tabharfaidh mé ach Brisfidh mé

Ranganna Gaeilge ar fud na tíre, cnag.ie

Conradh na Gaeilge
45 Sr. Doiminic
Gaillimh
091 567824
Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbat-turscar. Caithfidh JavaScript a bheith cumasaithe chun é a fheiceáil.

Conradh na Gaeilge
6 Sr. Fhearchair
Baile Átha Cliath 2
01 4757401
Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbat-turscar. Caithfidh JavaScript a bheith cumasaithe chun é a fheiceáil.

Laethanta saoire

An tseachtain seo foghlaimeoidh tú:
  • Conas ceisteanna faoi do laethanta saoire a fhreagairt: How to answer questions about your holidays 
  • Briathra rialta san aimsir chaite: Regular verbs in the past tense 
  • Seanfhocal faoin nGaeilge: A proverb about the Irish language 

 

Bí ag scríobh

Cuir Gaeilge ar na habairtí thíos:
1. I went to Germany last year.
2. She travelled to Canada in August.
3. Joseph came to Ireland in January.
4. John and Mary went to Scotland at Christmas.
5. She was in Poland last November.

 

Bí ag comhrá

Cuir na ceisteanna seo thíos ar chara leat:
1. An ndeachaigh tú ar laethanta saoire le  déanaí?
2. Cén mhí a ndeachaigh tú ag taisteal?
3. Cá ndeachaigh tú?
4. Cé a chuaigh leat?
5. Ar eitil tú/sibh ann? / An ndeachaigh  tú/sibh ann ar an mbád?
6. Cá fhad a bhí tú/sibh ar saoire?
7. An ndeachaigh tú/sibh ag snámh/ag siúl  gach lá?
8. Ar ith tú/sibh bia deas?
9. Cén sórt aimsire a bhí ann?
10. Ar thaitin an bia leat/libh?


Nod:

Chuaigh mé… ; Tháinig mo chara Seán/mo bhean chéile Niamh liom; Thaistil mé ar an mbus; D’eitil mé; Chaith mé seachtain sa Spáinn; Chuaigh mé ag snámh gach lá; Bhuail mé le muintir na háite; Thaitin an bia go mór liom

 

Bí ag scríobh

Scríobh tuairisc ar shaoire éigin a thóg tú go dtí seo i do shaol.

 

An Aimsir Chaite — na Briathra Rialta

Tá sé an-éasca déileáil leis na briathra rialta san Aimsir Chaite sa Ghaeilge. Má tá fréamh an bhriathair ar eolas agat, níl le déanamh ach:

(a) Séimhiú (h) a chur ann, má thosaíonn sé le consan:

  • Cuir > Chuir mé
  • Dún > Dhún mé
  • Glaoigh > Ghlaoigh sé

(b) D’ a chur roimh an mbriathar má thosaíonn sé le guta:

  •  Ól > D’ól mé
  • Oscail > D’oscail mé
  • Ordaigh > D’ordaigh mé

(c) Má thosaíonn an briathar le ‘f ’, cuir d’ roimhe agus cuir séimhiú ann:

  • Fág > D’fhág mé
  • Freagair > D’fhreagair mé

Seanfhocal na seachtaine!

Is fearr Gaeilge bhriste ná Béarla cliste.
Broken Irish is better than clever English.

Laethanta Saoire: ‘Cá mbeidh tú féin ag fanacht?’

An tseachtain seo foghlaimeoidh tú:

Foclóir laethanta saoire: Vocabulary connected with holidays 
Conas ceist a chur san aimsir fháistineach: Ask questions in the future tense 
Briathra mírialta san aimsir fháistineach: Irregular verbs, future tense 
Conas labhairt faoi do phleananna saoire: How to discuss holiday plans 


Bí ag léamh agus ag scríobh!

Féach ar na ceisteanna agus ar na freagraí thíos. Léigh iad — an dtuigeann tú iad? An féidir leat ceisteanna agus freagraí cosúil leo a chur le chéile?

Cá mbeidh tú ag fanacht?
Beidh mé ag fanacht in óstán / i dteach lóistín / i dteach mo mhuintire / i mo theach saoire.

An mbeidh sibh ag fanacht le do thuismitheoirí?
Beidh/Ní bheidh / ar feadh cúpla lá / ar feadh deireadh seachtaine / go ceann míosa.

An dtabharfaidh sibh cuairt ar an iarsmalann/dánlann/amharclann?
Tabharfaidh/Ní thabharfaidh ach rachaimid chuig cairde / chuig na siopaí móra / chuig tránna deasa.

Líon na bearnaí!
Tá Máire ag tabhairt cuairte ar chara léi agus tá sí ag insint di faoi na laethanta saoire atá beartaithe aici féin agus a clann. Léigh an comhrá thíos agus líon isteach na bearnaí.

Eibhlín: An m______ tú ag dul ar laethanta saoire i mbliana?
Máire: ________ mé ag dul go dtí an Fhrainc i gceann seachtaine.
Eibhlín: Nach ort atá an t-ádh! An _________ do chlann leat?
Máire: _________ na páistí Eoin agus Síle liom sa charr Dé Céadaoin seo chugainn. Ach ní féidir le m’fhear céile, Jean-Paul, teacht amach go ceann cúpla lá ina dhiaidh sin. __________ sé ag eitilt ó Bhaile Átha Cliath go Páras.
Eibhlín: An m____________ tú ag fanacht leis ag an aerfort?
Máire: Ní ___________ ach beidh a dheartháir Louis ann le síob a thabhairt dó go dtí teach a thuismitheoirí, áit a m________ sé ag fanacht ar feadh seachtaine.
Eibhlín: Cá _________ sibh ina dhiaidh sin?
Máire: Tá sé ar intinn againn taisteal go deisceart na Fraince agus cúpla seachtain a chaitheamh ansin.

Nod: Bain leas as na briathra thíos. Aire — is féidir an briathar a úsáid níos mó ná uair amháin. Rachaidh, tiocfaidh, beidh, fanfaidh, buailfidh, gheobhaidh, beimid.

Bí ag labhairt!
Cuir na ceisteanna seo ar do chara. An mbeidh tú ag dul ar laethanta saoire i mbliana? Cá rachaidh tú? Cé a bheidh in éineacht leat?

Ranganna Gaeilge ar fud na tíre, cnag.ie

Conradh na Gaeilge
45 Sr. Doiminic
Gaillimh
091 567824
Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbat-turscar. Caithfidh JavaScript a bheith cumasaithe chun é a fheiceáil.

Conradh na Gaeilge
6 Sr. Fhearchair
Baile Átha Cliath 2
01 4757401
Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbat-turscar. Caithfidh JavaScript a bheith cumasaithe chun é a fheiceáil.

Parse Error: Specification mandate value for attribute data-aria-label-part
02:36PM Oct 24