RSS

TÁ TÚ ANSEO Oideachas Foinse Óg

Foinse Óg

Plean: An Samhradh

Ba chóir go gcuirfí ar chumas an pháiste

·         Éisteacht leis an nGaeilge á labhairt go rialta chun frásaí faoi leith a dhaingniú nach álainn an mhaidin í srl.

·         Nuacht shimplí phearsanta a thabhairt maidir le laethanta saoire.

·         Dánta a aithris agus a phlé.

·         Comparáid a dhéanamh idir rudaí níos teo, níos fuaire, srl.

·         Scéal na haimsire a insint.

·         Focail cháilitheacha a úsáid le hainmfhocail agus le briathra míonna an tsamhraidh, teach samhraidh, aimsir shamhraidh

·         Cárta poist a scríobh

Beidh Cuid 1 agus Cuid 2 leis an gceacht seo.

Cuid 1 Labhairt

Cuid 2 Scríbhneoireacht

Is féidir iad a dhéanamh i rith seachtain amháin.

Foclóir

Garda tarrthála, griandó, spéaclaí gréine, aonach siamsaíochta, ag cur allais, carraig, carraigeacha, sliogán, portán, uachtar gréine, lóis, canna oráiste, culaith shnámha.

Eile: Bloc árasán, óstán, ag fanacht, ár scíth a ligean, mo scíth a ligean.

Fearas

 

Plean: Tubaiste Nádúrtha

Feidhmeanna Teanga

·         Éisteacht leis an nGaeilge i gcomhthéacsanna cultúrtha.

·         Cluichí spreagúla a éilíonn éisteacht a imirt aimsirí a aithint Tá _________ á chaitheamh aici.

·         Cur síos a dhéanamh ar phóstaer.

·         An foclóir a bhaineann le tubaiste nádúrtha a aithint agus a mheaitseáil le híomhánna.

·         Páirt a ghlacadh i sceitsí agus i ndrámaí – ‘Agallamh.

·         Éisteacht leis an nGaeilge á labhairt go rialta chun nathanna cainte agus foirmlí teanga a dhaingniú  - scéal na haimsire agus an Nuacht.

·         Foclóir níos leithne a úsáid tóirfhocail.

·         Dánta a aithris agus iad a phlé.

·         Éisteacht le réamhaisnéis na haimsire ar TG4.

·         Nathanna a scríobh sa chóipleabhar nathanna. (An aimsir)Dul i gcion ar dhuine nó ar dhaoine eile.

·         Foláireamh a thabhairt do dhuine.

·         Dearcadh a léiriú agus a lorg.

·         Díomá agus dóchas a léiriú.

Eiseamláirí

Struchtúr a chur ar chomhrá/óráid/Nuacht

·         Oscailt

·         Céim ar chéim

·         Deireadh a chur le comhrá

Foclóir

Hairicín, tonnta, stoirm thrópaiceach, aslonnú, aslonnaigh, baraiméadar, triomach, teirmiméadar, monsún, báisteach, méadar báistí, maidhm shneachta, dainséarach, tornádó, gaoth, eite ghaoithe. Florida, California, New Orleans, srl, tuairisceoir, tuairiscítear.

Frásaí

Don Nuacht

·         Go mbeannaí Dia daoibh, bhur gcéad fáilte romhaibh chuig Nuacht an Lae inniu á léamh ag _________________ (ainm).

·         Gabhadh beirt robálaithe i _______________ aréir le linn robáil Oifig an Phoist sa sráidbhaile.

·         Agus anois, nuacht mhór an lae

·         Tharla hairicín láidir i bhFlorida inniu agus tuairiscítear go bhfuil thart ar 30 duine marbh cheana féin.

·         Trasna anois chuig ár dtuairisceoir, _____ (ainm), atá i bhFlorida faoi láthair. A ______ conas atá cúrsaí anois?

·         Nuair a láidríonn an ghaoth le linn stoirm thrópaiceach, glaoitear hairicín uirthi.

·         Baintear úsáid as teirmiméadar le fáil amach cé chomh fuar is atá sé.

·         Le fáil amach cé mhéad báistí atá tite, is féidir méadar báistí a úsáid.

·         Bíonn sé ag báisteach go trom le linn monsúin.

·         Téann an ghaoth timpeall i gciorcal le linn tornádó.

Acmhainní

·         www.foinse.ie acmhainní póstaeir an aimsir tubaiste nádúrtha.

·         Grianghraif agus samplaí den saghas aimsire a bhíonn ann le linn tubaiste nádúrtha.

·         Luaschártaí.

·         Bléasar/seaicéad agus péire spéaclaí.

Tréimhse Réamhchumarsáide

·         Chun suim na bpáistí a mhúscailt, ceistigh na páistí faoi thubaiste nádúrtha. Lorg an réamheolas agus breac síos na mórphointí a dhéanann siad.

·         m.sh: Bíonn stoirmeacha ann le linn tubaiste nádúrtha. Bíonn eagla ar dhaoine. Cailleann tithe a gcuid leictreachais. srl.

·         Cuir an póstaer ó www.foinse.ie in airde agus abair

·         ‘An raibh duine ar bith sa rang seo riamh in aice le monsún/tornádó/maidhm shneachta/hairicín/triomach?

·         An dtarlaíonn a leithéid sa tír seo?

·         Cén fáth? (Tá aeráid éagsúil againn anseo in Éirinn. Ní mór don uisce a bheith níos mó ná 80F ionas go dtarlóidh hairicín. Bíonn ar aer fuar bualadh le haer te ionas go dtarlóidh tornádó.)

·         Conas a bhraith sibh? (eaglach, scanraithe, sceitimíneach, ní rabhamar i mbaol)

·         Cuir an foclóir nua in airde anois le grianghraif/íomhánna.

·         Déan crostagairt leis an bpóstaer ar www.foinse.ie

·         Anois léigh na frásaí atá bainteach leis an nuacht agus bí cinnte go bhfuil creatlach na Nuachta in airde agat.

·         Mínigh dóibh go mbeidh siad ina léitheoirí agus ina dtuairisceoirí do Nuacht RTÉ/TG4.

Sampla

An Nuacht

·         Go mbeannaí Dia daoibh, seo é Nuacht an Lae á léamh ag Malacaí Mac Amhlaoibh.

·         Na ceannlínte: Ghabh Gardaí sa Daingean beirt ghadaithe aréir. Ghoid siad €3,000 ó Oifig an Phoist áitiúil. (cuir samplaí isteach)

·         Agus anois, nuacht mhór an lae. Tá aslonnú ollmhór ar siúl i bhFlorida inniu tar éis hairicín uafásach na hoíche aréir.

·         Tuairiscítear go bhfuil thart ar fiche duine básaithe cheana féin.

·         Thart ar an am céanna ar chósta thiar Mheiriceá bhuail tornádó California a rinne an t-uafás damáiste do chathair Los Angeles. Ní fios fós an mó duine atá gortaithe nó básaithe. Tuairiscítear gur thart ar 30 atá i gceist. (Is féidir aon tubaiste is mian leat a úsáid ón bpóstaer)

 

·         Trasna anois chuig ár dtuairisceoir ________ atá i Los Angeles.

·         A _______ (ainm), mínigh dúinn conas mar atá coinníollacha anois?

·         Bhuel a Mhalacaí, tá an áit trína chéile inniu. Tá daoine gan dídean gan fothain ag gluaiseacht trí na sráideanna. Tá an staid spóirt áitiúil ag cabhrú le fothain a thabhairt do dhaoine.

·         Is iontach an rud é go bhfuil gach duine ag obair le chéile agus ag cabhrú lena chéile ag an am tragóideach seo.

·         Dar leis na póilíní anseo, tá thart ar 150 duine ar iarraidh faoi láthair. Tá súil agam go mbeidh níos mó eolais agam níos déanaí. _______ (ainm). Nuacht TG4, Los Angeles.

Tréimhse Chumarsáide

(scríbhneoireacht)

Nuacht na bPáistí

·         Cuir i bpéirí anois iad agus tabhair 15 nóiméad dóibh chun an Nuacht a chur le chéile.

·         Mínigh dóibh go mbeidh an Nuacht á cur i láthair acu amárach agus mar sin go mbeidh ullmhú cruinn ag teastáil.

·         Bíodh na cóipleabhair frásaí oscailte acu mar beidh an múinteoir ag gabháil timpeall ag tabhairt cabhrach.

·         Bí cinnte go bhfuil a bhfoclóirí acu. Is dea-chleachtas é iad a chur ag obair leis an bhfoclóir.

·         Duais do na trí ghrúpa is fearr

·         Le linn na tréimhse seo ba chóir go mbeadh rang breá glórach agat le páistí ag breacadh síos agus ag plé Nuacht an Lae.

·         Siúlann an múinteoir timpeall ag déanamh monatóireachta/ag ceartú agus ag moladh a gcuid iarrachtaí.

·         (Stampa a chur sna cóipleabhair srl.) Lean leis seo go dtí go mbíonn gach ceann feicthe.

Drámaíocht/Cur i láthair

·         An lá dár gcionn nó dhá lá níos déanaí, scaoil leis na páistí dul beo os comhair an cheamara.

 

Tréimhse Iarchumarsáide

Tubaiste Nádúrtha

Chuaigh mé chuig Meiriceá,

Le mo chlann le déanaí,

chuig Universal i bhFlorida,

le haistear na bhfeithiclí.

Ach níor thit rudaí

amach,

Mar a phleanálamar,

Nuair a shéid an

ghaoth,

Go han-han-láidir.

Níos láidre ná in

Éirinn,

Níos neartmhaire

sí,

Ag scriosadh ina

timpeall

I ngach aon slí.

Díonta á mbaint,

Leictreachas gearrtha,

Dorchadas istoíche

Ar fud na háite.

Bruacha briste,

Agus crainn mhóra leagtha,

Mamaí an Nádúir,

Ag scaipeadh a heagla.

Thángamar as gan scríob,

Agus shocraigh an chathair,

Seo liom, Domhan an Draíodóra

HARRY POTTER

Joe Ó hEachteirn

·         Tarraing íomhá a thagann chun cuimhne duit.

Samhail an Lae

 

Is iomaí athrú a chuireann lá Márta de.

Plean:An Cháisc

Ba chóir go gcuirfí ar chumas an pháiste:

·         Caidreamh sóisialta a dhéanamh

·         Na téarmaí níos teo/níos fuaire a chleachtadh

·         Cluichí teanga simplí a imirt

·         Eolas a thabhairt agus a lorg

·         Struchtúr a chur ar chomhrá

·         Uibheacha a dhearadh agus labhairt fúthu

Acmhainní

·         Uibheacha plaisteacha (is féidir an píosa plaisteach d’uibheacha Kinder a úsáid agus páipéar daite difriúil curtha orthu)

·         Teidí coinín nó pictiúr de choinín

·         Cártaí A4 a bhfuil cruth uibhe a bhfuil patrún/dath difriúil uirthi ar gach ceann (timpeall deich gcinn)

·         Ciseán

Tréimhse Réamhchumarsáide

Spreagadh

·         Taispeáin na huibheacha plaisteacha do na páistí agus cuir ceist orthu Cén t-am den bhliain a mbíonn daoine ag ithe go leor díobh seo?

·         Tabhair nod dóibh: ‘De ghnáth is cinn seacláide díobh seo a itheann daoine ag an am seo den bhliain.

·         Taispeáin an pictiúr den choinín dóibh freisin agus abair: Deirtear go mbíonn ceann speisialta de na hainmhithe seo thart ag an tráth seo bliana freisin.

·         Tabhair cúpla nod eile go dtí go smaoiníonn na páistí ar an gCáisc.

Ionchur Teanga

An Cháisc, Aoine an Chéasta, Satharn/Domhnach Cásca, uibheacha, seacláid, milseáin, coinín cásca, ciseán

Tréimhse Chumarsáide

Cluiche Cé a ghoid an ubh Chásca?

·         Suíonn na páistí i gciorcal ar an urlár.

·         Cuireann an múinteoir na huibheacha plaisteacha isteach i gciseán.

·         Dúnann na páistí a súile.

·         Cuireann an múinteoir píosa ceoil ar siúl.

·         Tugann an múinteoir an ciseán do pháiste amháin agus seoltar an ciseán timpeall an ghrúpa ó láimh go láimh.

·         Siúlann an múinteoir timpeall ar na páistí sa chiorcal agus leagann sé/sí lámh ar ghualainn duine de na páistí.

·         Tógann an páiste seo ceann de na huibheacha amach agus seolann sé/sí an ciseán ar aghaidh

arís. Cuireann sé/sí an ubh i bhfolach in aice leis/léi.

·         Fágann an múinteoir an ceol ar siúl tamall beag eile agus ansin stoptar an ceol.

·         Osclaíonn na páistí na súile.

·         Cuireann an múinteoir an cheist Cé a ghoid an ubh Cásca?

·         Tugtar seans do na páistí fáil amach cé a thóg an ubh trí ceist a chur

‘Ar thóg (Máire) é?

Máire: Níor thóg mise é.

‘Ar thóg (Tomás) é

Tomás: Níor thóg mise é.

·         Leanann an cluiche ar aghaidh mar seo go dtí go roghnaíonn duine de na páistí an gadaí. Nuair atá an gadaí aimsithe, caithfidh sé/sí an ubh a thaispeáint.

-Is féidir leis an bpáiste a fuair an gadaí an lámh a leagann ar ghualainn páiste eile ansin nuair atá na súile dúnta, ionas go mbeidh gadaí nua ann, agus fanann an páiste a bhuaigh as an gcluiche don bhabhta sin. Téann siad ar ais sa chluiche an babhta dár gcionn.

Cluiche Cuardach Uibheacha

·         Déantar dhá fhoireann den rang: Foireann A agus Foireann B.

·         Tugann an múinteoir na huibheacha plaisteacha d’fhoireann amháin agus deir sé/sí leo iad a chur I bhfolach ar fud an tseomra ranga. Bíonn méid áirithe uibheacha ann, is leor 5 nó 6 cinn.

·         Nuair a bhíonn siad á gcur i bhfolach caithfidh an fhoireann eile na súile a dhúnadh nó seasamh taobh amuigh den doras ar feadh nóiméid.

·         Nuair a osclaíonn siad na súile/nuair a thagann siad ar ais isteach, tosaíonn siad ag cuardach na nuibheacha.

·         Is féidir leis na daoine ón bhfoireann eile cabhrú leo trí Tá tú te/níos teo a rá nuair atá siad gar d’ubh, agus Tá tú fuar/níos fuaire a rá nuair nach bhfuil siad gar daon ubh.

-Is féidir leis an múinteoir comórtas a dhéanamh den chluiche trí uaireadóir a úsáid agus am a thógáil do gach foireann agus an fad a thógann sé orthu na huibheacha go léir a fháil!

·         Bíonn patrúin dhifriúla ar gach ubh.

·         Gearrann an múinteoir an pictiúr ina dhá leath agus dáileann sé/sí leath amháin ar gach páiste.

·         Níl cead ag na páistí a gcárta a thaispeáint d’aon duine.

·         Bíonn ar na páistí ag dul timpeall ag cur ceisteanna go dtí go bhfaigheann siad an páiste ag a bhfuil an leath eile den ubh.

Mar shampla:

An bhfuil dubh buí le spotaí dearga?

An bhfuil dubh gorm le réaltaí buí?

An bhfuil stríocaí ildaite ar dubh?

An bhfuil spotaí ildaite ar dubh? srl.

Tréimhse Iarchumarsáide

Uibheacha a dhearadh

·         Tugtar cárta do gach páiste ar a bhfuil cruth uibhe.

·         Deir an múinteoir leis na páistí gur féidir leo a nubh Cásca féin a dhearadh.

·         Nuair a bhíonn na páistí críochnaithe seasann siad os comhair an ranga agus insíonn siad don rang faoina ndearadh.

Mar shampla:

Tá dath buí ar mubh agus chuir mé ribín corcra trasna a láir.

Tá dath bán ar mubh agus tá spotaí ildaite uirthi.

Tá stríocaí dearga agus gorma ar mubh srl.

·         Is féidir na huibheacha a chrochadh in airde sa seomra nuair atá gach páiste críochnaithe.

 

Sorcha Ní Dhonncha, Scoil Iognáid, Gaillimh              

Plean: Siopadóireacht

Feidhmeanna Teanga

·         Éisteacht gan bhrú le hábhair tharraingteacha Dán.

·         Cluichí éisteachta a imirt daoine agus rudaí a aithint I bpictiúir.

·         Sainfhoclóir na dtéamaí a leathnú agus a úsáid le cabhair ó phóstaeir.

·         Ainmfhocail agus focail cháilitheacha a úsáid Sladmhargadh mhí Eanáir, an rud ba shaoire, srl.

·         Páirt a ghlacadh i sceitsí agus drámaí Istigh sa siopa.

·         Liosta focal a scríobh.

·         Creatlach réamhcheaptha a iomlánú chun scéal a scríobh.

·         Caidreamh sóisialta a dhéanamh beannú do dhuine agus bualadh le duine.

·         Dul i gcion ar dhaoine eile buíochas a léiriú.

Foclóir

Sladmhargadh, sladmhargaí, dearbhán, siopaí, ollmhargadh, margadh, sparán, deich faoin gcéad, fiche faoin gcéad, caoga faoin gcéad, scuaine, shábháil, is saoire, is daoire, ba shaoire, ba dhaoire, lacáiste, luach, an tIdirlíon, gúna, sciorta, t-léine, bróga (reatha), chosain, srl.

Fearas

Luaschártaí agus pictiúir, clár bán idirghníomhach, mála éadaí, cártaí le 10% 50% scríofa orthu. Cártaí creidmheasa bréige.

Acmhainní

Téigh chuig www.foinse.ie agus ansin cliceáil ar acmhainní póstaeir siopadóireacht Sladmhargadh, chun póstaer úsáideach a fheiceáil ann.

Frásaí agus Nathanna deasa

Dubh le daoine, Ní raibh beo ná ceo ann, Sladmhargadh mhí Eanáir, Sladmhargadh an

tSamhraidh.

Tréimhse Réamhchumarsáide

Téigh chuig www.foinse.ie acmhainní póstaeir siopadóireacht Sladmhargadh.

Téigh tríd an bhfoclóir i dtús báire:

‘Tá Mamaí agus Clíona sa __________’.

‘Tá siad ar a mbealach chuig an ________’.

‘Tá ___________ ina láimh ag Mamaí’.

Scaoil don dalta an abairt a chríochnú. Cuir na luaschártaí agus na pictiúir in airde de réir mar a

 

luaitear iad sa chaint.

Plean:Ag glanadh an tí

Feidhmeanna Teanga

Ba chóir go gcuirfí ar chumas an pháiste:

  • Caidreamh sóisialta a dhéanamh
  • Eolas a thabhairt agus a lorg
  • Dul i gcion ar dhaoine eile
  • Dearcadh a léiriú agus a lorg
  • Soiléiriú a lorg i gcomhrá
  • Struchtúr a chur ar chomhrá
  • Póstaer a dhearadh
  • Liosta glantóireachta a dhéanamh
  • Dráma beag a dhéanamh

Foclóir

Lámhainní rubair, naprún, éadach glanta, folúsghlantóir

Tréimhse réamhchumarsáide

Ionchur teanga

  • Tagann an múinteoir isteach sa seomra ranga le bosca lán de rudaí a úsáidtear chun teach a ghlanadh, mar shampla, lámhainní rubair, naprún, éadach glanta, buidéal Cif, srl. Is féidir folúsghlantóir a bheith aige/aici freisin.

Múinteoir: “A pháistí,

beidh an Taoiseach ag

teacht ar cuairt chugainn amárach agus ní mór

dúinn an teach a ghlanadh ó bhun go barr.”

  • Tugtar seans do pháistí áirithe rudaí a thógáil amach as an mbosca.

Múinteoir: Cad é seo?

Páiste: Sin éadach glanta.

Múinteoir: Cén fáth a bhfuil sé uainn?

Páiste: Chun an bord a ghlanadh.

Tréimhse chumarsáide

Liosta glantóireachta a dhéanamh

  • Roinntear an rang i ngrúpaí de cheathrar nó I ngrúpaí níos mó.
  • Tugtar seomra amháin sa teach do gach grúpa le glanadh, mar shampla, an seomra suí.
  • Ní mór don ghrúpa sin liosta a scríobh de na cúraimí atá le comhlíonadh i dtaca leis an seomra sin a chur in ord.
  • Ansin ligtear do na páistí an liosta a léamh amach os comhair an ranga.

Páiste: Seo iad na cúraimí atá le déanamh againn sa seomra suí:

  • An tine a lasadh
  • Na nuachtáin a thógáil den urlár
  • An t-urlár a ghlanadh leis an bhfolúsghlantóir
  • Snas a chur ar an leabhragán
  • An miotal a ghlanadh
  • An tolg a chur in ord agus in eagar
  • Na fuinneoga a ní
  • An teilifíseán a ghlanadh

Pictiúr a tharraingt

  • Is ceacht simplí é seo chun dul siar a dhéanamh ar shaghsanna éagsúla áit chónaithe, mar shampla, pluais, teach oighir, teach solais, árasán, teach dhá stór, bungaló, teach ceann tuí, caisleán, teach crainn.
  • Is féidir dul siar ar na tithe éagsúla seo roimh .

Múinteoir: A Mháire, cén sórt tí ina gcónaíonn tusa?

Máire: Cónaímse i mbungaló.

Múinteoir: Cén sórt tí a bhíonn ag muintir na

nIonúiteach?

Páiste: Tithe oighir.

  • Scríobhtar ainm na dtithe éagsúla ar chártaí beaga agus cuirtear na cártaí go léir isteach i hata.
  • Roghnaítear dhá fhoireann, Foireann A agus Foireann B.
  • Roghnaíonn páiste ó Fhoireann A cárta ón hata agus déantar iarracht an saghas tí atá i gceist a tharraingt ar an gclár dubh/bán.
  • Déanann na páistí eile ó Fhoireann A iarracht ainm an tí a thomhas ón léaráid ar an gclár dubh/bán.
  • Bíonn trí sheans acu an freagra ceart a thabhairt.
  • Ansin tugtar seans do pháiste ó Fhoireann B cárta a roghnú agus déanann siad an rud céanna.
  • Teach ar díol
  • Tugtar leathanach folamh do gach páiste.
  • Ligtear dóibh póstaer ‘Teach ar díol’ a dhearadh ar an leathanach.
  • Is féidir leo a rogha teach ón liosta tithe a tharraingt agus a mhaisiú.
  • Cuirtear teideal ar bharr: ‘Teach ar díol’.
  • Ní mór cúig phointe eolais faoin teach a scríobh ar an bpóstaer.
  • Árasán – 21 Sliabh Glas
  • 2 sheomra codlata
  • Gairdín mór
  • Garáiste le neart spáis
  • Seomra suí compordach
  • Praghas: 200,000 euro

Dráma: Teach ar Díol

  • Nuair atá an póstaer déanta ag na páistí is féidir leo dráma beag a dhéanamh bunaithe ar an bpóstaer.
  • Bíonn na páistí i ngrúpaí de thriúr nó de cheathrar.
  • Teastaíonn duine amháin chun a bheith ina dhíoltóir. Bíonn an duine seo ag déanamh a dhíchill an teach a dhíol leis na daoine a thagann ag féachaint air. Caithfidh sé na seomraí éagsúla a thaispeáint dóibh agus gach rud faoi na seomraí a mhíniú dóibh, mar shampla, céard atá istigh sa seomra, cé chomh mór is atá an seomra srl.
  • Caithfidh na daoine eile ligean orthu féin go bhfuil siad ag iarraidh an teach a cheannach agus caithfidh siad ceisteanna a chur ar an díoltóir. Is féidir leo a samhlaíocht a úsáid agus ceisteanna seafóideacha a chur ar an díoltóir.
  • Cleachtann na páistí an dráma beag ar feadh tamaill agus ansin léiríonn gach grúpa an dráma os comhair an ranga.

Tréimshe iarchumarsáide

Seanfhocal: Póstaer a dhearadh

‘Níl aon tinteán mar do thinteán féin’

Insíonn an múinteoir an seanfhocal do na páistí agus pléann an rang an míniú atá leis. Is féidir leo póstaer a dhearadh agus d’fhéadfadh an múinteoir duais a thabhairt don cheann is fearr.

Súil Siar

  • Téann an múinteoir siar ar na seomraí difriúla sa teach agus ar an trealamh a bhíonn ag teastáil chun an teach a ghlanadh.

Sorcha Ní Dhonncha, Scoil Iognáid, Gaillimh

Parse Error: Specification mandate value for attribute data-aria-label-part
05:38PM Oct 23